Η «Λίμνη» των εγκλωβισμένων

της Αφροδίτης Γραμμέλη

Το Άλλο Βήμα, 26 Μαΐου 2002

 

Ο Κωνσταντίνος Ρήγος κάνει μια διαφορετική ανάγνωση του έργου του Τσαϊκόφσκι σκηνοθετώντας μια παράσταση στην οποία πρωταγωνιστούν η καθημερινότητα και τα αδιέξοδα των ανθρώπων.

Στο πάτωμα της σκηνής υπάρχουν πέντε χιλιάδες λευκές μπομπονιέρες με παράξενο περιεχόμενο: άμμο από τον πάτο της λίμνης. Μόλις ανάψουν τα φώτα ξετυλίγεται ο μίτος μιας παράξενης ιστορίας, ενός έρωτα ανεκπλήρωτου. Η Οντέτ ζει εγκλωβισμένη στη μορφή ενός κύκνου και ερωτεύεται τον Ζίγκφριντ, ως μόνη διαφυγή από τα δεσμά της ελπίζοντας ότι θα ξαναγίνει γυναίκα. Ο κακός μάγος στέλνει στη θέση της την Οντίλ με τη μορφή μαύρου κύκνου. Ο Ζίγκφριντ υπόσχεται αιώνια αγάπη στον μαύρο κύκνο και η ελπίδα της Οντέτ σβήνει... Μόνη διέξοδος; Ο θάνατος. Η Οντέτ και ο Ζίγκφριντ πνίγονται στη λίμνη. Ένας μύθος, μια τραγική περιπέτεια δύο αυτοχείρων. Ερεθίσματα γύρω από τα οποία αναπτύσσεται ο βασικός κορμός για δεκαπέντε προσωπικές ιστορίες στην παράσταση του χοροθεάτρου του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος υπό τον τίτλο «Η μνήμη των κύκνων».

Ο χορογράφος και χορευτής Κωνσταντίνος Ρήγος έκανε μια διαφορετική ανάγνωση του έργου «Η λίμνη των κύκνων», σύμφωνα με την οποία η έννοια της λίμνης συμβολίζει τα όρια του εγκλεισμού στις συμβάσεις και η λίμνη των κύκνων είναι η προσωπική φυλακή του καθενός. Ο ίδιος συνδύασε παλαιότερα και νεότερα βιώματα από παραστάσεις. «Ολοκληρώνοντας την "Τρελή ευτυχία", μια παράσταση η οποία είχε δουλευτεί με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο σε σχέση με τις δουλειές μου στο παρελθόν, δηλαδή με αυτοσχεδιασμό επάνω στη δραματουργία και με πολλά στοιχεία που είχαν να κάνουν με την προσωπική ιστορία του κάθε χορευτή, αποφάσισα ότι θα με ενδιέφερε αυτός ο τρόπος δουλειάς να μεταφερθεί σε ένα κλασικό έργο. Μπορεί η κατάληξη του συγκεκριμένου έργου να είναι δεδομένη, εμένα όμως με ενδιέφερε να δω πώς θα μπορούσε να τροποποιηθεί μέσα από ένα διαφορετικό τρόπο προσέγγισης. Η "Λίμνη των κύκνων" είναι κλασικό έργο, τομή στον χορό, και επειδή είναι πολύ γνωστό μπορείς να παίξεις και να αυτοσχεδιάσεις επάνω σε αυτό. Φτιάξαμε ένα έργο που χρησιμοποιεί τη μνήμη ενός άλλου έργου, το οποίο σεβαστήκαμε απόλυτα».

Οι επεμβάσεις και οι αλλαγές που έκανε ο Κ. Ρήγος είναι πολλές και πρόκειται επί της ουσίας για τις προεκτάσεις που ήθελε να δώσει στον αρχικό μύθο. «Πρόσθεσα τη μνήμη και μια πιο βαθιά ενασχόληση με το θέμα. Ήθελα να χρησιμοποιήσω με ντανταϊστικό τρόπο τα στοιχεία της παράστασης και να τα αναδομήσω, να προσθέσω τη σύγχρονη κοινωνία, την καθημερινότητα, το ναδίρ και το ζενίθ της ανθρώπινης ύπαρξης, και να παίξω με αυτά τα στοιχεία. Η αφήγηση περνάει από την ιστορία των ανθρώπων και όχι από τον μύθο του έργου. Βασίστηκα στα μοτίβα του έργου, δεν περιορίστηκα αποκλειστικά στην ερωτική ιστορία».

Στην παράσταση η προσέγγιση της έννοιας του κύκνου γίνεται ποικιλοτρόπως. Αρχίζει ετυμολογικά και προσπαθεί να καταγράψει όλα όσα μπορεί να συνδέονται με αυτόν. «Οι πρόβες έγιναν με αφετηρία το τι σημαίνει να είναι κύκνος ο καθένας χορευτής που συμμετείχε. Από τον άνθρωπο ο οποίος είναι εγκλωβισμένος, καταραμένος να είναι κάτι που δεν θέλει, το πέταγμά του, το τι σημαίνει να σκοτώνεις έναν κύκνο, τι σημαίνει λίμνη και πόσο αυτή μπορεί να μεγαλώσει. Άλλο στοιχείο βασικό στο οποίο έχουμε σταθεί στην παράσταση είναι ο ανεκπλήρωτος έρωτας».

Από τη σκηνή παρελαύνουν δεκάδες κύκνοι, ο καθένας με τη δική του προσωπική ιστορία, τον δικό του προσωπικό συμβολισμό, ακόμη και το δικό του κοινωνικό στίγμα. Υπάρχει ο αλβανός κύκνος, ο οποίος κινείται σε μια λίμνη που συμβολίζεται από έναν κουβά σηματοδοτώντας τον περιορισμό χώρου που ένιωσε ερχόμενος στην Ελλάδα. Ο βραζιλιάνος γόης, ο έφηβος που κρύβει την ευαισθησία και την αναζήτηση της εφηβείας, ο κυνηγός που γίνεται θύτης και θύμα, ο κύκνος σεκιούριτι που θέλει να επεμβαίνει παντού, ο μαύρος κύκνος που κινεί όλη αυτή την ιστορία βάζοντας εμπόδια για να μελαγχολήσει και ο ίδιος στο τέλος, η γυναίκα που θεωρεί τον εαυτό της πιστή ενώ συνδιαλέγεται με χιλιάδες άντρες, η νευρωτική με τα πάντα, η κλασική μπαλαρίνα. Οι ιστορίες εναλλάσσονται και η μοναδική λύση για κάθε κύκνο είναι ο θάνατος που συνεπάγεται την απελευθέρωσή τους.

Η παράσταση του χοροθεάτρου του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος κάνει πρεμιέρα την Τετάρτη 29 Μαΐου στην Εθνική Λυρική Σκηνή (Ακαδημίας 59, τηλ. 010 3612.461). Οι παραστάσεις θα διαρκέσουν ως και την Κυριακή, 2 Ιουνίου. Σκηνοθετεί και χορογραφεί ο Κωνσταντίνος Ρήγος. Τα σκηνικά είναι του Κένι Μακ Λέλαν, η ηχητική εικόνα του Δημήτρη Κουρτάκη, τα κοστούμια του Κ. Ρήγου και της Νατάσσας Δημητρίου και τα κείμενα της Έλενας Πέγκα. Χορεύουν Έλενα Τοπαλίδου, Κατερίνα Κερβανίσου, Ηλίας Τσάκωνας, Ρούλα Κουτρουμπέλη, Παναγιώτης Κοντονής, Αμάλια Μπέννετ, Σπύρος Μπερτσάτος κ.ά.