Η μοναξιά του «Κυανοπώγωνα»

Συνέντευξη στη Χρύσα Νάνου

Αγγελιοφόρος, 20 Μαρτίου 2000

 

            Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας παράξενος άντρας τόσο άσχημος, που είχε μπλε γενειάδα, τόσο επικίνδυνος που «εξαφάνιζε» τις γυναίκες του. Σπάνια ίσως έχει γραφεί τόσο σκοτεινό παραμύθι, όπως ο «Κυανοπώγων» του Σαρλ Περό.

            Σε αυτό το παραμύθι βασίζεται η ομότιτλη παράσταση που ανεβάζει ο Κωνσταντίνος Ρήγος με το χοροθέατρο του ΚΘΒΕ από τις 30 Μαρτίου στο θέατρο της ΕΜΣ.

            Παραλείποντας το «χάπι εντ» του παραμυθιού, ο γνωστός χορογράφος ενσωματώνει στην παράσταση στοιχεία από το λιμπρέτο της όπερας του Μπέλα Μπάρτοκ «Ο πύργος του Κυανοπώγωνα». «Είναι ιδιαίτερη όπερα, πάρα πολύ ενδιαφέρουσα – ο Μπάρτοκ έτσι κι αλλιώς είναι κατά τη γνώμη μου από τις πιο ενδιαφέροντες συνθέτες – η οποία δεν ακούγεται όμως εύκολα. Είναι δύσκολη, όπως και το θέμα της», εξηγεί ο Κωνσταντίνος Ρήγος στον «Α».

- Το σκοτάδι φαίνεται να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στο έργο.

- Το σκοτάδι αλλά κι αυτό που κρύβει. Ουσιαστικά, πρωταγωνιστικό ρόλο παίζουν οι εμμονές των ανθρώπων, οι φοβίες τους, το πώς αγωνιούν και αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλον ή καθένας την προσωπική του μοναξιά.

- Γιατί είναι τόσο δυστυχής ο Κυανοπώγων;

- Διότι δεν μπορεί να αγαπήσει πραγματικά και σε βάθος. Η ανάγκη του να αγαπήσει τον αυτοκαταργεί. Για μένα ο Κυανοπώγων είναι ένας πολύ σύγχρονος άνθρωπος, που έχει ανάγκη να αγαπηθεί και να αγαπήσει, αλλά δεν μπορεί να ξεπεράσει ένα όριο, να πάει παραπέρα, στοιχείο που χαρακτηρίζει συχνά τις ανθρώπινες σχέσεις. Όταν ανακαλύψεις τελείως τον άλλο, τα μυστικά του, ίσως αυτός χάσει το ενδιαφέρον του και εσύ είσαι καταδικασμένος να παραμείνεις στον άγνωστο ή μόνος.

- Δεν αντιμετωπίσατε τον Κυανοπώγωνα ως τέρας.

- Καθόλου. Τον είδα ως άνθρωπο που έχει τρομερές αγωνίες και πόνο. Θα μπορούσε εύκολα να διαβαστεί ως «σίριαλ κίλερ» - κάτι που είναι βέβαια, οδηγείται όμως εκεί από ένα δικό του βαθύ πόνο. Δεν σκοτώνει απλώς γιατί έχει μία εμμονή με τα κόκκινα τακούνια ή κάτι τέτοιο, αλλά προσπαθεί να λυτρωθεί και κάθε φορά ανακαλύπτει ότι είναι καταδικασμένος να το ζει αυτό. Είναι ένας καταδικασμένος «σίριαλ κίλερ».

- Τι ρόλο παίζουν οι γυναίκες στην ιστορία;

- Ουσιαστικά προσωποποιούν αυτό που βλέπει ο ήρωας απέναντί του. Ο Κυανοπώγων σε μία γυναίκα απευθύνεται, μία γυναίκα βλέπει και όλη η παράσταση έχει να κάνει με αυτό το στοιχείο. Αυτή η γυναίκα βλέπει τι συμβαίνει στο μυαλό του ήρωα, το οποίο συμβολίζεται από επτά δωμάτια. Στην παράσταση νιώθουμε να εισχωρούμε στο όνειρό του, παρακολουθούμε τι συμβαίνει μέσα στο μυαλό του, που είναι και η αλήθεια της ζωής του.

- Φαίνεται ότι ο Μπαρτόκ επηρεάστηκε από τις θεωρίες του Φρόιντ, με τον οποίο έζησαν την ίδια εποχή.

- Σαφώς, έχει επηρεαστεί από το Φρόιντ. Εγώ βέβαια δεν κάνω ψυχολογικό χοροθέατρο. Οι μεταπτώσεις των ηρώων είναι ψυχολογικές ό,τι συμβαίνει όμως έχει να κάνει με μία ακρότητα, καθώς οι ήρωες λειτουργούν στο αποκορύφωμα της πράξης τους, είτε πρόκειται για μία μεγάλη χειρονομία όπως ο θάνατος, είτε για μία κατάσταση εγκλωβισμού, μοναξιάς, αγωνίας, αναζήτησης. Ο Κυανοπώγων υπάρχει ουσιαστικά με την απουσία του στο έργο. Όχι ότι δεν εμφανίζεται, απλώς το γεγονός ότι λείπει είναι αυτό που κινεί τα πράγματα, ο φόβος ότι θα έρθει. Στην όπερα του Μπαρτόκ τα δωμάτια ήταν άδεια. Στην παράστασή μας μέσα στα δωμάτια υπάρχουν άνθρωποι, που μετουσιώνουν το συμβολιστικό στοιχείο της όπερας σε πράξη σημερινή.

- Πώς δένει με το κείμενο η μουσική της παράστασης;

- Όλα τα κομμάτια που ακούγονται σχετίζονται με τη γυναικεία φωνή. Ουσιαστικά πρόκειται για μία «ηχητική εικόνα», που χρησιμοποιεί στοιχεία από διάφορες όπερες, όπως η «Τόσκα» του Βέρντι, η «Σαλώμη» και η «Ηλέκτρα» του Στράους, αλλά και τραγούδια της Μπίλι Χολιντέι και της Ντιαμάντα Γκαλάς, που είναι σύγχρονες άριες.

- Πέρυσι ανεβάσατε με το χοροθέατρο του ΚΘΒΕ την «Ωραία Κοιμωμένη». Φαίνεται ότι αγαπάτε τα παραμύθια.

- Τα παραμύθια, όπως και οι αρχαίοι ελληνικοί μύθοι, σου αφήνουν περιθώριο να ξεφύγεις σε μία παράσταση. Είναι ιστορίες που διαβάζονται και ξαναδιαβάζονται και επειδή είναι μεγάλες, έχουν το περιθώριο να διαβαστούν με χίλιους τρόπους και να αποδοθούν σε πολλαπλές εκδοχές. Για το λόγο αυτό με ενδιαφέρουν τα παραμύθια.

- Ποιες συγγένειες ή διαφορές έχουν το χοροθέατρο και το θέατρο;

- Είναι και οι δύο παραστατικές τέχνες, αλλά εντελώς διαφορετικές. Θα έλεγα ότι το χοροθέατρο είναι τέχνη των αισθήσεων περισσότερο, που δεν έχει να κάνει με το λογικό, γιατί δεν έχει το λόγο μέσα του ως στοιχείο που προσδιορίζει τα πράγματα. Είναι σαφώς αφηρημένη τέχνη.

- Σας έχει ικανοποιήσει η συνεργασία με το ΚΘΒΕ;

- Είναι σημαντικό να δουλεύεις με ανθρώπους που σε καταλαβαίνουν και μπορείς να έχεις την άνεση να πραγματοποιείς αυτό που ονειρεύεσαι. Σε μένα αυτό έχει συμβεί μόνο στις δουλειές που έχω κάνει με την ομάδα μου στην Αθήνα και με το ΚΘΒΕ και για το λόγο αυτό νιώθω ευτυχής.