Η Μνήμη των Κύκνων Θεατής

           

- Ξεκινώντας από τη γνωστή ιστορία της Λίμνης των Κύκνων μας παρουσιάζετε τη δική σας εκδοχή της Μνήμης των Κύκνων. Ποια είναι η δική σας ανάγνωση του έργου;

- Η Λίμνη των Κύκνων είναι μέσα στο μυαλό μου εδώ και πολλά χρόνια. Σκεφτόμουν ότι είναι ένα πολύ σημαντικό έργο που δεν έχει νόημα να το κάνει κανείς μοντέρνο, να το αλλάξει ή να το αλλοιώσει. Πρέπει να έχει κάτι να πει μέσα από αυτό. Κι έτσι όταν στο ΚΘΒΕ έκανα την Ωραία Κοιμωμένη, που δεν είναι ένα έργο σταθμός στην ιστορία του χορού, με ενδιέφερε η ιστορία και η μουσική της. Με το επόμενο έργο, την Τρελή Ευτυχία, ανακάλυψα ένα νέο τρόπο γραφής, πιο βιωματικό. Ενώ παλιά έφτιαχνα πράγματα που ήταν πιο προσωπικά μεν, αλλά όχι τόσο προσωπικά, στην Τρελή Ευτυχία ασχολήθηκα με το τι είναι η ομάδα και το τι φέρνει τα πρόσωπα μέσα στο έργο και έτσι εξελίχθηκε η παράσταση. Την άνοιξη, όταν έπρεπε να σκεφτώ τι έργο να κάνω φέτος, επέστρεψα στην αρχική μου ιδέα να κάνω τη Λίμνη των Κύκνων, γιατί τώρα έχει νόημα να το κάνω μέσα από αυτό το νέο τρόπο δουλειάς που έχω υιοθετήσει από την Τρελή Ευτυχία, δηλαδή με ένα βιωματικό τρόπο. Θέλω να διαβάσω την ιστορία μέσα από τα 15 πρόσωπα του έργου, και πώς κάθε ένα από αυτά λέει την ιστορία των κύκνων με το δικό του τρόπο.

Αυτό που με ενδιέφερε ως βιωματική ιστορία της ομάδας, προσεγγιζόταν μέσα από το θέμα του έργου. Πώς ανακαλύπτουμε μέσα μας το μαύρο και τον άσπρο κύκνο χωρίς να πάρουμε τη θέση της Οντίλ, της Οντέτ, του Ζίγκφριντ; Και αυτό είναι η ουσία της ιστορίας, ο εγκλωβισμός σε μία κατάσταση. Μάλιστα, στη σύγχρονη κοινωνία έχουμε τα παραδείγματα των μεταναστών, που δεν τους χωράει η χώρα τους ή ενός τρελού, που δεν τον χωράνε τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης. Ουσιαστικά, το έργο είναι ένα υπαρξιακό δράμα, που αναρωτιέται τι σημαίνει να είσαι ένας κύκνος στη σύγχρονη κοινωνία.

- Και τι είναι Λίμνη των Κύκνων σήμερα;

- Η Οντίλ βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα σώμα που δεν θέλει και μόνη της διέξοδος είναι ο θάνατος. Το μπαλέτο σε μουσική του Τσαϊκόφσκι είναι ένα μαύρο έργο, όπου η αγάπη δεν κερδίζει το κακό. Μετουσιώνεται σε μία ιδέα που είναι πιο δυνατή. Χρησιμοποιήσαμε όλα τα στοιχεία που συνθέτουν την ιστορία με τέτοιον τρόπο ώστε να μας αφορά σήμερα, με μία δόση υπερβολής βέβαια. Πιστεύω ότι όλοι βιώνουμε περίπου ανάλογα πράγματα, αλλά από κει και πέρα μπορούμε να δούμε τις προσωπικές ιστορίες σε σχέση με την ιστορία του συνόλου. Επιμένω πάντως ότι δεν υπάρχει η απόλυτη πρωτότυπη ζωή.

- Χρησιμοποιείτε την αυθεντική μουσική του Τσαϊκόφσκι ή έχουν γίνει κάποιες μετατροπές;

- Διαλέξαμε να το πούμε ηχητική εικόνα. Είναι μία ανασύνθεση του Τσαϊκόφσκι με δύο ηλεκτρικές κιθάρες, ζωντανά επί σκηνής, και με τραγούδια που αποτελούν το soundtrack της ζωής μας και λειτουργούν ως «αναμνησιολογικές» καταστάσεις. Πώς θα ακουγόταν ο Τσαϊκόφκσι lounge ή bossa nova; Και ακόμα πώς ακούγεται ο Τσαϊκόφκσι πάνω από όλα αυτά. Έτσι χρησιμοποιούμε τρία επίπεδα: τον ήχο της ζωή μας, τη μετάφραση του Τσαϊκόφσκι και την εκδίκηση του Τσαϊκόφκσι πάνω από όλα αυτά.

- Τι σας εγκλωβίζει εσάς προσωπικά;

- Με εγκλωβίζει η αναγκαιότητα να υπάρχω με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, υπάρχει η ανάγκη να παίζεις κάποιο ρόλο, χωρίς όμως να έχεις να διαλέξεις από μία μεγάλη γκάμα ρόλων. Πρέπει να είσαι ο τρελός, ο αντισυμβατικός κλπ και να φοράς πάντα μία ταμπέλα ενός συμβατικού ρόλου. Θα ήθελα να μπορώ να πετάω σαν πουλί από τον ένα ρόλο στον άλλο και να προσαρμόζομαι ανάλογα με τις καταστάσεις που μου προκύπτουν. Προσπαθώ να ξεφύγω από το να επαναλαμβάνομαι με ένα συγκεκριμένο τρόπο.

- Υπηρετείτε το παραστατικό είδος του χοροθεάτρου. Πώς θα το περιγράφατε ή θα το οριοθετούσατε;

- Είναι μία πράξη παραστατική όπου μία παράσταση εξελίσσεται δραματουργικά. Εμένα δεν με ενδιαφέρει να υπηρετώ το χοροθέατρο, το χορό ή κάτι τόσο συγκεκριμένο. Δεν ασχολούμαι με μία ιστορία απαραιτήτως, αλλά με το πώς εξελίσσεται κάτι σε κίνηση και δράση. Με ενδιαφέρουν όλα μαζί, και η μουσική, και το δράμα, αρκεί να μπορεί να βγαίνει ένα νόημα, ένα πιστεύω, ένα γιατί.

Ο χορός για μένα δεν είναι αισθητική, αλλά πολιτική τέχνη. Κάθε συμβάν πρέπει να λέει πράγματα. Δεν με ενδιαφέρουν οι ωραίοι χορευτές που εκτελούν ωραίες κινήσεις. Εγώ πια δεν μπορώ να κάνω τέτοια πράγματα. Με απασχολεί πώς είναι διαρθρωμένη αυτή η κοινωνία, το πώς γίνονται κάποια πράγματα.

- Η δημιουργική σας πορεία δείχνει μία τάση προς το παραμύθι. Ποιο είναι το αγαπημένο σας παραμύθι;

- Δεν μπορώ να πω ότι μ’ αρέσουν τα παραμύθια, ούτε όταν ήμουν μικρός μου άρεσαν. Δεν διαλέγω τις χορογραφίες ως παραμύθια. Την Ωραία Κοιμωμένη τη διάλεξα ως μουσική. Ήθελα να δοκιμάσω διάφορα πράγματα σε ένα μπαλέτο. Και πιο συγκεκριμένα να δοκιμάσω σε ένα παραμύθι τον τρόπο δουλειάς που ακολούθησα στην Τρελή Ευτυχία. Με ενδιαφέρουν αυτές οι ιστορίες, γιατί εμπεριέχουν ένα μέγεθος μεγαλύτερο από το δικό μας. Προσεγγίζοντας τις, ανακαλύπτεις πράγματα για τον εαυτό σου και αυτό ακριβώς είναι που προσφέρει ο χορός. Μέσα από τα έργα Ίκαρος, Ορφέας ακόμα και στην Τρελή Ευτυχία ανακάλυψα τι σημαίνει να είσαι ανθρώπινο σώμα, μέχρι που εκτείνονται τα όρια της ύπαρξης, τα όρια της ματαιοδοξίας, τα όρια του εγκλωβισμού. Όλα αυτά τα ανακάλυψα μέσα από το χορό. Δεν ήμουν πολιτικός πριν κάνω χορό. Ήμουν εκτός τόπου και χρόνου.

- Τελικά η μνήμη σβήνει ποτέ ή διαιωνίζεται με την πάροδο του χρόνου;

- Δεν μένει τίποτα άλλο παρά η μνήμη. Δεν είναι η αγάπη για το παρελθόν, αλλά ένας τρόπος που τα πράγματα μένουν μέσα μας και μετά επαναπροσδιορίζονται. Κάθε στιγμή μας είναι μία μνήμη και έτσι εξελισσόμαστε. Ο τίτλος του έργου, η Μνήμη των Κύκνων, δηλώνει πως πίσω μας υπάρχει μνήμη. Στα αγγλικά, το τίτλος είναι Swan Fake, Το Ψεύτισμα των Κύκνων. Στη μνήμη, δίνεις εσύ την εκδοχή που θέλεις για τα πράγματα. Στη μνήμη εμπεριέχεται το ψέμα.

- Και το κύκνειο άσμα, που επισφραγίζει την τραγική ιστορία των κύκνων, είναι τραγικό όσο και γλυκό;

- Το κύκνειο άσμα είναι τραγικό όσο και απελευθερωτικό. Μπορείς να το διαβάσεις οπουδήποτε σήμερα. Όχι μόνο σε ανεκπλήρωτους έρωτες, αλλά και σε ανεκπλήρωτες ιδεολογίες, το να πιστεύεις δηλαδή σε κάτι και να παιδεύεσαι για αυτό. Στη Μνήμη των Κύκνων μαζεύουμε τα συντρίμμια μιας ολόκληρης ζωής με έναν τρόπο trash. Η παράσταση παίζει με την αισθητική του trash, στην προσπάθεια της να είναι αντιαισθητική. Βέβαια, οτιδήποτε κάνουμε είναι μία συνειδητή κίνηση, επομένως και μία αισθητική κατάσταση. Οπότε, δεν θα μπορούσα να πω ότι το trash δεν είναι και αυτό αισθητικό, αφού έχει επιλεχθεί συνειδητά. […]