«Γυρεύω τα άκρα»

Της Άννας Σ. Σαμπατακάκη

Η Βραδυνή, 10 Φεβρουαρίου 2002

 

            Ο Κωνσταντίνος Ρήγος παρουσιάζει στο Θέατρο της Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών της Θεσσαλονίκης, μια ακόμη πολύ καλή χοροθεατρική παράσταση, που προχωρά τη δουλειά του ένα βήμα παρά πέρα και είναι κατά γενική ομολογία ενδιαφέρουσα από κάθε άποψη. Πώς προέκυψε η ιδέα για τη Μνήμη των Κύκνων, τον ρωτώ.

            «Ουσιαστικά, ξεκίνησε όταν τελείωσε η Τρελή Ευτυχία», οπότε άρχισα να σκέφτομαι ότι πρέπει να κάνω ένα έργο που να αναφέρεται στην κλασική δραματουργία του μπαλέτου και να δουλευτεί με τον τρόπο που δουλεύτηκε και η Τρελή Ευτυχία. Έτσι, είπα να αγγίξω ξανά τη Λίμνη των Κύκνων, που ήταν κάτι που με ενδιέφερε από παλιά, αλλά όταν το είχα σκεφτεί δεν είχα τρόπο να το δουλέψω. Δεν υπήρχε αυτός ο τρόπος που θα με ενδιέφερε για να βγει απ’ αυτό το έργο κάτι το διαφορετικό!»

- Τι σημαίνει αλήθεια στην εποχή μας, η Λίμνη και ο Κύκνος και όλα τα άλλα;

- Δημιούργησα κάποιες καταστάσεις. Όπως ότι η Λίμνη είναι μια κοινωνία μέσα στην οποία δεσμευόμαστε να είμαστε. Ο κύκνος είναι ο ρόλος που είμαστε αναγκασμένοι να παίζουμε χωρίς τελικά να είναι αυτό δική μας επιλογή. Αυτός ο ρόλος μπορεί να έχει τα καλά του και τα κακά του, αλλά είναι ένα στοιχείο, το οποίο δεν το ορίζουμε ακριβώς. Η ανάγκη του να φύγεις απ’ αυτό το ρόλο είναι πολύ μεγάλη καμιά φορά, μόνο που δεν είναι πάντα εύκολος ο τρόπος για να το πραγματοποιήσεις αυτό. Κι έτσι, όπως η Οντέτ στο παραμύθι ερωτεύεται, αλλά τελικά ο έρωτας της παραμένει ανεκπλήρωτος και πεθαίνει στα νερά της Λίμνης, έτσι και οι χαρακτήρες του έργου ουσιαστικά βουλιάζουν στα νερά της Λίμνης και δεν απελευθερώνονται. Κάπως έτσι σκέφτηκα την όλη ιστορία και από ’κει και ύστερα φτιάχτηκαν κάποιοι χαρακτήρες, μερικοί από τους οποίους γεννήθηκαν από τους ίδιους τους χορευτές.

- Έχει και πολύ χιούμορ η Μνήμη των Κύκνων!

- Η ιδέα ήταν αυτή. Εμένα, έτσι κι αλλιώς, είναι πάντα λίγο έτσι η δουλειά μου. Απλώς, εδώ το χιούμορ φαίνεται περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Εγώ διαβάζω όλα τα έργα που κάνω ως μαύρες κωμωδίες – αυτό λέω όσο τα σκέφτομαι μόνος μου. Κατά τη διάρκεια της δημιουργίας τους, βρίσκω διάφορα πράγματα που σκέφτομαι ότι μπορεί να γελάσει κανείς. Σ’ αυτήν όμως την παράσταση, ηθελημένα, το δραματικό με το χιουμοριστικό, με το ειρωνικό στην πραγματικότητα, εναλλάσσονται σε σημείο που να μην μπορείς να αφεθείς, στο να ξαναζήσεις ένα συναίσθημα σε μεγάλη διάρκεια, αλλά να πρέπει να εναλλάσσεις την προσωπική σου διαδικασία από τη μελαγχολία στο γέλιο κι από το γέλιο στη συγκίνηση…

- Σ’ ενδιαφέρει το γεγονός ότι αυτό συμβαίνει και στη ζωή; Αυτό θες να πεις;

- Ναι, μ’ ενδιαφέρει ότι αυτό συμβαίνει και στη ζωή μας· δεν ζούμε μια συνεχή κατάσταση ευτυχίας ή δυστυχίας, τουλάχιστον εμείς στο δυτικό πολιτισμό. Εκτός από ορισμένες καταστάσεις πολύ ακραίες, ο μέσος όρος ζει μια εναλλαγή ευτυχίας και δυστυχίας.

- Υπάρχουν και οι «γκρι ζώνες», ωστόσο…

- Ναι! Όμως, για μένα, αυτό δεν έχει αξία. Έτσι κι αλλιώς, αυτό που με ενδιαφέρει εμένα δεν είναι να ερευνήσω το μεσαίο, αλλά να ερευνήσω τα άκρα, γιατί από τα άκρα βλέπεις και τις αποχρώσεις, βλέπεις το ενδιάμεσο. Το ενδιάμεσο, αυτό καθαυτό, δεν έχει αξία στην τέχνη, έτσι κι αλλιώς!

- Θα ’λεγε κανείς ωστόσο ότι ο Τσέχοφ, για παράδειγμα, περιέγραφε αυτό ακριβώς: το ενδιάμεσο, κατά βάση!

- Ναι, το έκανε. Πάντως, κι εκείνος στο Βυσσινόκηπο, ας πούμε, δεν περιγράφει μια κατάσταση που κινείται στο ενδιάμεσο! Ένα σπίτι γκρεμίζεται, μια οικογένεια διαλύεται· δεν είναι και πολύ ενδιάμεσο αυτό! Χρησιμοποιεί το ενδιάμεσο για να περιγράψει κάτι πιο μεγάλο. Εμένα μ’ ενδιαφέρουν τα άκρα, δηλαδή τι κάνει ο άνθρωπος σε μια κατάσταση η οποία δεν είναι συνηθισμένη.

- Από την παράσταση σου, φαίνεται ότι έχεις εκ των προτέρων μια πάρα πολύ μεγάλη δυσπιστία στην ευτυχία. Ειδικά στην ερωτική ευτυχία.

- Ναι, είδες;

- Είναι έτσι;

- Όχι, δεν είναι έτσι, καθόλου. Το αντίθετο ακριβώς! Πιστεύω ότι υπάρχει ερωτική ευτυχία και πως μπορούν να δημιουργηθούν σχέσεις, απλώς πιστεύω ότι πια είναι πάρα πολύ δύσκολο να είναι αληθινές, με την έννοια του να μπορέσει να πιστέψει ο ένας στον άλλο και να κρατηθεί αυτό σε διάρκεια! Στα τελευταία δύο έργα μου συμβαίνει αυτό. Παλιότερα, μ’ ενδιέφερε πιο πολύ το ερωτικό στοιχείο, οι σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους. Και στην Τρελή Ευτυχία και σ’ αυτό οι σχέσεις ανάμεσα στο ζευγάρι αλλοτριώνονται από το κοινωνικό σύνολο περισσότερο. Μ’ ενδιαφέρει αυτή την περίοδο να ερευνήσω αυτό: να δω δηλαδή κι άλλα πράγματα που αφορούν τη ζωή κι όχι μόνο τον έρωτα!

            Ο έρωτας είναι ένα βασικό κινητήριο στοιχείο, αλλά δεν είναι το μοναδικό! Μ’ ενδιαφέρει αυτή η προσέγγιση, όπου ο χορός παίρνει περισσότερο κοινωνικοπολιτικές διαστάσεις. Εκείνο που επίσης με ενδιαφέρει, είναι ότι στη Μνήμη των Κύκνων, επειδή μιλάμε για μια μνήμη του αριστουργήματος που είναι η Λίμνη, το χαρακτηριστικό είναι ο ανεκπλήρωτος έρωτας. Είναι ο έρωτας που δεν έζησαν! Ήθελα λοιπόν, στην παράσταση, να υπάρχει η αίσθηση του ανεκπλήρωτου έρωτα, χωρίς να βλέπουμε τον έρωτα πραγματικά. Και νομίζω ότι αυτό γίνεται. Βλέπουμε δηλαδή ότι τα ζευγάρια συναντιούνται χωρίς να οδηγεί κάπου αυτό, χωρίς να ολοκληρώνεται μια κατάσταση. Υπάρχει αυτό το σκηνικό που είναι αυτές οι χιλιάδες μπομπονιέρες, από ένα γάμο, που δεν τις πήρε κανείς, όλα αυτά τα πράγματα συντελούν στο να υπάρχει αυτή η αίσθηση του ανεκπλήρωτου, χωρίς να δείχνουμε ποιο είναι αυτό το ζευγάρι που ερωτεύτηκε ή ποιο είναι το ζευγάρι που δεν έζησε τον έρωτα.

            «Ήθελα έναν κόσμο διαλυμένο»

- Κοινωνικό σχόλιο, νομίζω ότι, έχει επίσης και η όλη αισθητική που χρησιμοποιείς τα σκηνικά και τα κοστούμια…

- Ναι, ήθελα να λειτουργεί έτσι. Ήθελα να φτιαχτεί ένας κόσμος διαλυμένος πραγματικά. Ένας κόσμος που ενώ όταν τον πρωτοβλέπεις μοιάζει ονειρικός, στο τέλος ανακαλύπτεις ότι πολύ εύκολα μπορεί να γίνει ένας διαλυμένος κόσμος.

- Μου έκανε εντύπωση η κίνηση, που είναι κάθε άλλο παρά αυτή η αρμονία που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στο μπαλέτο…

- Ήθελα να έχω την εντύπωση ότι είναι άνθρωποι με ξύλινες αισθήσεις. Ήθελα όλα να έχουν την αίσθηση του ανολοκλήρωτου.

- Με όλα αυτά που περιγράφουμε, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι πρόκειται για παράσταση πάρα πολύ άσχημη, ενώ, αντίθετα, πρόκειται για κάτι πολύ όμορφο: για μια παράσταση με πολύ καλό αισθητικό αποτέλεσμα.

- Είναι ο απόλυτα σχεδιασμένος κόσμος.