Λειτουργώ βάσει ενστίκτου

"Λειτουργώ βάσει ενστίκτου"
Κέρδος, Κυριακή 6 Απριλίου 1997
της Νίκης Παπανικολάου

            [...]
- Ποια είναι τα κριτήρια εκείνα που θα σε ωθήσουν να χορογραφήσεις μια παράσταση;
- Κατ’ αρχήν μ’ ενδιαφέρει το ύφος, ο χώρος και το τι θέλω να πω μέσα από την συγκεκριμένη, κάθε φορά, παράσταση. Π.χ. στον "Ορφέα" μ’ ενδιέφερε ο χώρος και οι διεργασίες που έπρεπε να γίνουν. Στη συνέχεια φτιάχτηκαν οι ήρωες, τα πρόσωπα, οι σχέσεις. Δεν μου αρέσει η αφήγηση στο χορό, μ’ αρέσει να βγαίνουν κάποιες αισθήσεις μόνο και η αφήγηση να είναι περισσότερο σ’ ένα επίπεδο σκέψεων. Και στην "Όπερα των Σκιών" η χορογραφία δεν έχει να κάνει με τους παραδοσιακούς ελληνικούς χορούς, έχει να κάνει με την σχέση που έχουν οι άντρες και οι γυναίκες στους ελληνικούς χορούς.
- Υπάρχουν κάποιοι συντελεστές, παράγοντες που αποτελούν για σένα προϋπόθεση προκειμένου να προχωρήσεις στην υλοποίηση της χορογραφίας;
- Μόνο όταν ξέρω ότι μπορώ να έχω τον απόλυτο έλεγχο αυτών που κάνω και υπάρχουν εκείνα τα δεδομένα που θα μου εξασφαλίσουν το τελειότερο αποτέλεσμα. Βέβαια στον χορό τα πράγματα είναι λίγο περίεργα. Είναι κυρίως έμπνευση της στιγμής για το τι θέλεις να κάνεις.
- Πόσο διαρκεί αυτή η... παρόρμηση;
- Επειδή αυτό που κάνω έχει σχέση με το τυχαίο, μ’ αυτό που γεννιέται εκείνη την στιγμή, στηρίζομαι ακριβώς σ’ αυτό. Λειτουργώ βάσει ενστίκτου και όχι βάσει εγκεφαλικών διεργασιών. Μου αρέσει, με κάθε θέμα που καταπιάνομαι, να παρουσιάζω κάτι καινούργιο, κάτι διαφορετικό. Σταθεροί παραμένουν μόνοι οι χορευτές μου και αυτό γιατί μου εξασφαλίζουν την ποιότητα στην δουλειά. Είναι άνθρωποι που εκτός από καταπληκτικοί χορευτές είναι και πολύτιμοι συνεργάτες. Έχουμε αναπτύξει έναν κώδικα επικοινωνίας μεταξύ μας και γνωρίζουμε πλέον τις καλές και τις άσχημες στιγμές μας. Δουλεύουμε πολύ καλά μεταξύ μας.
- Πώς προέκυψε αλήθεια το χοροθέατρο "Οκτάνα";
- Μια τρελή νύχτα του 1991. Είχα κάνει μια πρόταση στο Δήμο Αθηναίων για να συμμετάσχω στα "Δρώμενα", ένα θεσμό που έχει καθιερώσει τα τελευταία χρόνια. Έπρεπε όμως πρώτα να συστήσω μια εταιρεία για να μπορέσω να πάρω τα χρήματα. Έτσι προέκυψε το χοροθέατρο "Οκτάνα". Η "Οκτάνα" είναι ένα ποίημα του Εμπειρίκου που εκείνη την περίοδο μου άρεσε πολύ και έτσι δανείστηκα το όνομα.
- Τι εκφράζεις μέσα από αυτή την ομάδα; Τι περισσότερο απ’ ό,τι αν δούλευες με άλλους χορευτές;
- Όταν γνωρίζεις τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάζεσαι, ξέρεις που μπορούν να φτάσουν τα όριά τους. Έχει περισσότερο ενδιαφέρον να προσπαθείς να ξεπεράσεις και αυτά τα όρια, παρά να προσπαθείς να τα ανακαλύψεις. Η ζωή και η τέχνη δεν είναι κάτι που ξεκινάει σήμερα και προχωράει μόνο του. Τα πάντα γίνονται σε συνάρτηση με το τι υπάρχει γύρω μας. Το γεγονός ότι βρίσκομαι στην Ελλάδα δεν σημαίνει ότι λειτουργώ ανεξάρτητα από έναν Αμερικανό χορογράφο. Είμαστε συγκοινωνούντα δοχεία. Η γνώση της εξέλιξης σε κάθε τομέα είναι πλέον θέμα χρόνου. Τα πάντα κινούνται με φοβερή ταχύτητα. Τα πάντα γίνονται, ο τρόπος όμως είναι αυτός που κάνει τον άλλο να διαφέρει.
- Πώς προέκυψε η αγάπη σου για την χορογραφία;
- Σπούδαζα στο Οικονομικό της Νομικής, όταν έγινε ένας διαγωνισμός του Δήμου Αθηναίων. Συμμετείχα με μια χορογραφία, η οποία πήρε το β’ βραβείο. Στη συνέχεια με είδε η Ζωζώ Νικολούδη η οποία και με παρότρυνε ν’ ασχοληθώ με το χορό. Έτσι κι έγινε. Στις πρώτες χορογραφίες μου η κίνηση ήταν πιο φυσική και εξωτερική σε σχέση με αυτές που κάνω τώρα. Άλλωστε τώρα μ’ ενδιαφέρουν άλλα στοιχεία: Η διαστροφή του πράγματος, το παιχνίδι ν’ ανατρέψω τους κώδικές του, να κάνω εσωτερικό χιούμορ δίνοντας μια άλλη αίσθηση των πραγμάτων. Να είναι πιο προκλητικά, πιο ακραία, πιο μοντέρνα.
- Δε φοβάσαι μήπως δεν αρέσεις;
- Δεν μ’ ενδιαφέρει απλά ν’ αρέσω. Αν υποστηρίζεις συνέχεια αυτό που κάνεις, αν δουλεύεις πολύ, τότε αρέσεις. Από την άλλη δεν κάνουμε μια τέχνη που είναι αντικειμενική. Μ’ αρέσει να έχει ανταπόκριση στον κόσμο η δουλειά μου και σε ποιον άλλωστε δεν αρέσει. Δεν έχω πάντως παράπονο. Από τότε που ξεκίνησα μέχρι τώρα δεν υπήρξαν πράγματα που να με κάνουν να φοβηθώ τη σχέση μου με το κοινό. Δεν είμαι της άποψης του όσο πιο γνωστός γίνεσαι τόσο περισσότερο μαζεύεσαι. Δεν με νοιάζει να τα χάσω όλα και να ξαναρχίσω από την αρχή. Δεν με νοιάζει καθόλου.
- Ποια είναι τα στοιχειά μιας καλής χορογραφίας;
- Υπάρχουν κάποιοι κώδικες που μπορεί να βοηθήσουν για μια αξιοπρεπή χορογραφία. Σε καμιά δουλειά μου δεν έχω ακολουθήσει συγκεκριμένη τακτική. Έχω επαναλάβει κάποια "κόλπα" που είδα πώς λειτουργούν και μου είναι χρήσιμα. Πολύ εύκολα δύο πράγματα μπορούν να συνδυαστούν και ας είναι διαφορετικά.
- Θεωρείς ικανοποιητικό το επίπεδο του χορού στην Ελλάδα;
- Η Ελλάδα δεν έχει παράδοση στο χορό, άρα είναι κάτι πολύ φρέσκο. Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που κάνουν σημαντική δουλειά αλλά δεν έχουν, δεν έχουμε τις συνθήκες εκείνες που θα μας βοηθήσουν να προχωρήσουμε το ίδιο άνετα όπως συμβαίνει με τους συναδέλφους μας στο εξωτερικό. Είναι θέμα παιδείας. Εδώ υπάρχει ακόμα η αγωνία του θεατή ν’ αναγνωρίσει αυτό που βλέπει.
- Δεν διακρίνεις όμως από το κοινό μια καλή διάθεση;
- Τρομακτικά καλή διάθεση. Αλλά εδώ, όταν κάποιος κάνει μια καλή δουλειά δεν σημαίνει τίποτα. Το πολύ πολύ να εισπράξεις κάποια μπράβο και να πάρεις και κανένα βραβείο. Από κει και πέρα τίποτα άλλο. Για να παρουσιάσουμε το έργο μας στο εξωτερικό πρέπει να καταβάλλουμε τεράστια προσωπική προσπάθεια. Σου αναφέρω μόνο, ότι μια Βελγίδα χορογράφος είναι υποχρεωμένη από τη σχέση της με το υπουργείο Πολιτισμού να κάνει 30 παραστάσεις στο εξωτερικό, αλλιώς δεν θα πάρει τα χρήματα. Εδώ δεν έχω υπόψη μου να γίνεται κάτι ανάλογο.
- Τι είναι ο χορός τελικά; Κίνηση, ρυθμός, θέαμα;
- Είναι όλα αυτά μαζί αλλά κυρίως είναι αίσθηση. Είναι η αίσθηση που σου μεταφέρει ένα σώμα και μπορεί να σου πει τα πάντα. Ο χορός μπορεί να είναι κάτι το πολύ συγκλονιστικό αλλά και κάτι το πολύ βαρετό.
- Με τι θα μπορούσες να αντικαταστήσεις την χορογραφία;
- Θα μ’ άρεσε να κάνω ταινίες. Δεν ξέρω τι ακριβώς θα ήθελα να κάνω. Σίγουρα δεν θα ήθελα να ήμουν ο μοντέρ, μάλλον ο σκηνοθέτης.
- Με τι την συγκρίνεις;
- Με μια καλή ταινία.
- Όπως;
- Για διαφορετικούς λόγους μου άρεσαν τέσσερις ταινίες. Το "Crash" για λόγους προσωπικούς, το "Δαμάζοντας τα Κύματα", ο "Άγγλος Ασθενής" και η "Χαμένη Λεωφόρος". Τώρα αν μου πεις για μια ταινία που μου άρεσε καταπληκτικά είναι ο "Ρόκο και τα Αδέλφια του" του Βισκόντι, που είναι ένα ρεαλιστικό δράμα.
- Σχέδια για το μέλλον υπάρχουν;
- Το πιο πιθανό είναι να μην κάνω τίποτα το καλοκαίρι. Το μόνο μου άγχος είναι να βρεθεί ένας μόνιμος χώρος, μια μόνιμη θεατρική στέγη για αυτούσιες παραστάσεις χορού γιατί σε λίγο καιρό θα μπορεί να λειτουργήσει στην Ελλάδα και φυσικά να μπορέσουμε με την ομάδα μου να βγούμε να χορέψουμε στο εξωτερικό. Γιατί αν παραμείνουμε στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια, τότε το πιο πιθανό είναι να γίνουμε και εμείς ένα σιχαμένο, φριχτό κατεστημένο που κάνει ωραίες δουλειές και σιγά τι έγινε!