Ερωτόκριτος

Κωνσταντίνος Ρήγος: Αξίζει να πολεμάς για ανθρώπους και ιδέες

 

O Κωνσταντίνος Ρήγος σκηνοθετεί, χορογραφεί, στήνει ολόκληρο τον θεατρικό κόσμο του Ερωτόκριτου. Έχοντας καταγράψει στη διαδρομή του σημαντικές παραστάσεις του μουσικού θεάτρου, όπως Bossa Nova, Τιτανικός, Κόκκινα Φανάρια και Άνεμος στο Εθνικό Θέατρο, τα μιούζικαλ Καμπαρέ, Rocky Horror Show κ.α., αποφάσισε να μην “φορτώσει” τον Ερωτόκριτο με στοιχεία που θα έκλεβαν την προσοχή του θεατή από τη μουσική. Μία παράσταση όμως με την υπογραφή Ρήγου δεν μπορεί ποτέ να είναι συμβατική…

 

Ο Ερωτόκριτος είναι ένα ολοκαίνουργιο έργο. Θα ήθελες να μου πεις πως γεννήθηκε στο μυαλό σου το στήσιμο της παράστασης που δεν «πατάει» σε οποιοδήποτε παρελθόν.

Ήταν μία σταδιακή και δύσκολη διαδικασία με την έννοια ότι έπρεπε να γνωρίσω πρώτα καλά το υλικό του Δημήτρη Μαραμή που παρουσιάζεται για πρώτη φορά. Έπρεπε να δημιουργήσω στο κενό, χωρίς κανένα δεδομένο πέραν από τη μουσική. Αποφάσισα λοιπόν να δουλέψω στον πυρήνα του έργου, στην ψυχολογία των ηρώων. Περπατάω πάνω στη συνέχεια της γραμμής που δημιούργησα πέρσι με τον Ρωμαίο και την Ιουλιέτα και εστιάζω στην ιστορία του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας, δύο παιδιών 18 και 14 χρονών που δεν τους αφήνει η εξουσία – ο Ρήγας – να υλοποιήσουν τον έρωτά τους. Έψαξα να βρω την αντιστοιχία στη συμπεριφορά του σήμερα και χρησιμοποίησα όλη την κινησιολογία και τους κώδικες των νέων του 2017. Προχώρησα όμως κι ένα βήμα ακόμα πιο μπροστά από το σήμερα, ώστε η αίσθηση να είναι ενός φουτουριστικού άχρονου χώρου. Δημιουργήσαμε ένα εικαστικό περιβάλλον με σκάλες, γέφυρες και επίπεδα, το οποίο δημιουργεί συνεχώς διαφορετικούς χώρους. Δωμάτια, μπαλκόνια, βεράντες γέφυρες, τάφροι, ποτάμια, όλοι οι χώροι θα εννοούνται αλλά δεν θα περιγράφονται λεπτομερώς. Αποφάσισα από την αρχή ότι η παράσταση θα είναι πολύ μινιμαλιστική.

Για τον θεατή θα είναι εύκολο να μπει σε αυτόν τον θεατρικό κόσμο;

Νομίζω πως ναι γιατί η ιστορία είναι γνωστή, το περιεχόμενο του έργου είναι πολύ «καθαρό», οπότε ο θεατής θα μπει ομαλά στις συμβάσεις της παράστασης και θα παρακολουθήσει την εξέλιξή τους. Έχω επιμείνει σε μία συνθήκη: την έγχρωμη για την εξουσία και το παλάτι και την σχεδόν ασπρόμαυρη για τον λαό, τους ανθρώπους που είναι εκτός παλατιού. Η Αρετούσα μόνο είναι στο μεταίχμιο ανάμεσα στο παλάτι και στην κοινωνία γιατί είναι η πιο αντισυμβατική ηρωίδα. Ερωτεύεται τον Ερωτόκριτο και θέλει να βρίσκεται μαζί του χωρίς να την ενδιαφέρει αν έχει πλούτη και αξιώματα. Για την Αρετούσα ο έρωτας είναι σημαντικότερος από οτιδήποτε άλλο. Μπαίνει στη φυλακή και μένει πέντε χρόνια εκεί. Έχει μία εμμονή, μία τρέλα αυτή η στάση αλλά αυτή είναι η ουσία της ηρωίδας και αυτού του έρωτα.

Γιατί αυτή η χρωματική διαφοροποίηση;

Η εξουσία είναι πολύ πλούσια σε χρώματα σε αντίθεση με τον κόσμο που είναι γκρι, κάτι που ζούμε ούτως ή άλλως και στις μέρες μας. Υπάρχει μία μεγάλη κοινωνική ανισότητα που θέλει την εξουσία να βρίσκεται ψηλά και ο κόσμος από κάτω να βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση. Ήθελα να αγγίξω το πολιτικό στοιχείο του έργου, το οποίο δεν είναι κυρίαρχο αλλά υπάρχει. Ο Ερωτόκριτος είναι ένας επαναστάτης, ο οποίος επιθυμεί την Αρετούσα αλλά πριν την πάρει και αντί να γίνει ένας «κλέφτης της αγάπης», σώζει την πατρίδα του, σώζει το παλάτι, σώζει τον βασιλιά και ζητά ως χάρη να την παντρευτεί. Θα μπορούσε με πόλεμο να μπει στο παλάτι, να ανοίξει την φυλακή και να πάρει την Αρετούσα. Αλλά ο Ερωτόκριτος είναι ένας ηθικός ήρωας. Η λογική υπερισχύει του συναισθήματός του.

Μουσική ή σκηνοθετική παρουσία; Τι είναι κυρίαρχο στην παράσταση;

Το έργο είναι πολύ ενδιαφέρον μουσικά, έχει πάρα πολύ ωραίες μελωδίες. Εγώ ήθελα να δημιουργήσω μία σκηνοθεσία πάνω στα μονοπάτια των μελωδιών που να αφήνει το μουσικό μέρος να αναπνέει. Να έχει βέβαια εικαστικό ενδιαφέρον ως εικόνα αλλά να μην έχει πάρα πολλά στοιχεία που τυχόν θα εμπόδιζαν τον θεατή να ακούσει για πρώτη φορά το έργο. Γιατί ουσιαστικά είναι ένα έργο που ακούγεται για πρώτη φορά. Ο στόχος μου ήταν πρώτα να ακουστεί και μετά όλα τα άλλα.

Είναι μία γρήγορη παράσταση, καταλαβαίνω…

Είναι συναρπαστική γιατί είναι γραμμένη έτσι. Ο Δημήτρης Μαραμής έχει κρατήσει τον πυρήνα του έργου και έτσι έπρεπε. Η μουσική έρχεται σε μία «κόντρα» με τον στίχο, αφού ακούς τζαζ και μπλουζ μουσικές και ταυτόχρονα δεκαπεντασύλλαβο. Υπάρχει μία σύγκρουση, η οποία όμως δημιουργεί ένα πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον σε σχέση με την παράσταση. Το άλλο στοιχείο της σκηνοθεσίας είναι ότι έχω εντάξει μία live κάμερα η οποία κάνει γκρο πλαν στα συναισθήματα των ηρώων κατά τη διάρκεια της παράστασης. Δηλαδή υπάρχει η οπτική που βλέπει ο θεατής και μία οπτική που βλέπουμε μέσα από την κάμερα τις σκέψεις των ηρώων. Όταν μιλάει ο Ερωτόκριτος βλέπουμε την Αρετούσα, όταν φαντασιώνεται η Αρετούσα τον Ερωτόκριτο βλέπουμε το πρόσωπό του. Η κάμερα συμπληρώνει την εικόνα της δράσης.

Αυτές οι φοβερές ιστορίες έρωτα, πάθους και διεκδίκησης μπορούν να έχουν αναλογίες στην εποχή μας;

Πιστεύω ότι και σήμερα υπάρχουν τα ερωτικά πάθη και οι μεγάλοι έρωτες.

Θα γύριζε κάποιος σήμερα τον κόσμο ανάποδα για τον έρωτα;

Ναι, γιατί όχι;

Νομίζω ότι δεν καταναλώνουμε τόση προσπάθεια πια…

Εγώ καταναλώνω. Θεωρώ ότι αξίζει να πολεμήσεις γι αυτό που πιστεύεις είτε ο έρωτας είναι για ένα πρόσωπο, είτε για μία ιδέα. Θεωρώ ότι αξίζει να πολεμάς για αυτό που επιθυμείς. Αν δεν κάνεις τρία χρόνια πόλεμο, όπως ο Ερωτόκριτος, δεν έχει κανένα νόημα να κερδίσεις ένα αποτέλεσμα. Αν το παρατήσεις, πάει να πει ότι δεν το ήθελες τόσο πολύ.

Είχες κάποιους φόβους, κάποιες αναστολές για τον τρόπο ανεβάσματος του Ερωτόκριτου; Σκέφτηκες μήπως πρέπει να τον δεις πιο συντηρητικά;

Όχι. Από την αρχή της πορείας μου μπήκα σε πολύ δύσκολα μονοπάτια. Πρώτη μου παράσταση ήταν οι Γάμοι του Στραβίνσκι και δεύτερη το Δάφνις και Χλόη. Τα είχα αντιμετωπίσει με το θράσος της άγνοιας, που εμπεριέχεται πάντα στην αρχή μίας διαδρομής. Μετά από χρόνια αναρωτήθηκα «πως το έκανα αυτό τότε;»

Έχεις δεύτερες σκέψεις για τις δουλειές σου;

Έχω αλλά δεν έχω μετανιώσει για κάτι. Δεν κατέληξα ποτέ ότι δεν έπρεπε να είχα κάνει κάτι, όπως το έκανα. Απλά θεωρώ ακραίο ότι έκανα τον Στραβίνσκι ως πρώτη μου δουλειά με το που τελείωσα τη σχολή. Από την άλλη, αν δεν το είχα κάνει, ίσως να μην είχα βρεθεί εδώ που είμαι σήμερα. Κάνοντας το Δάφνις και Χλόη του Ραβέλ τη δεύτερη χρονιά, πήρα βραβείο από το Υπουργείο Πολιτισμού. Άρα δεν ξέρεις ποτέ ποιος είναι ο «ασφαλής δρόμος».

Η εμπειρία μπορεί να σε κάνει πιο συντηρητικό;

Η εμπειρία μπορεί να σε κάνει πιο ουσιαστικό. Μπορεί, για παράδειγμα, κάποια πράγματα που έκανες παλιότερα, σήμερα να τα θεωρείς περιττά «εφέ» και να μην τα χρησιμοποιείς πια. Στον Ερωτόκριτο υπάρχουν σημεία λιτά γιατί πιστεύω ότι έτσι έπρεπε να είναι. Δεν έχουν ανάγκη από μία σκηνοθεσία παρά μόνο για να ακουστούν. Είναι ένα βήμα για τους ερμηνευτές για να αναδείξουν το τραγούδι.

Έχεις πιάσει τον εαυτό σου να σκέφτεται ότι στο παρελθόν ίσως να χρησιμοποίησες κάποια ακραία στοιχεία μόνο για χάρη της νεωτερικότητας;

Η αλήθεια είναι πως όχι. Όταν κάνω φλας μπακ πίσω και στέκομαι σε εικόνες – για παράδειγμα ότι τοποθέτησα έναν αστροναύτη στον Τιτανικό (θέλοντας να κάνω αναφορά μεταξύ Αμερικής – σελήνης) – θεωρώ ότι η επιλογή μου ανταποκρίνονται στη δραματουργία της παράστασης την εποχή που την έκανα. Και να σου πω και την αλήθεια, ζηλεύω που τα έκανα έτσι. Όχι ότι έχω γίνει πιο συντηρητικός αλλά θα ήθελα να μπορώ να κάνω πιο ακραίες επιλογές.

Τι σε εμποδίζει;

Δεν είναι ότι διστάζω. Απλά επιλέγω να μην τις κάνω. Για παράδειγμα στον Ερωτόκριτο, έχω κάνει συμβολικές επιλογές και όχι ακραίες γιατί ήθελα πρώτα από όλα να ακουστεί το έργο.

Μου έκανε εντύπωση που σε είδαμε σε ρόλο κριτή σε τηλεοπτικό τάλεντ σόου. Πως προέκυψε;

Η αλήθεια είναι ότι δεν ήταν εύκολη απόφαση. Μου πήρε μεγάλο χρονικό διάστημα να το αποφασίσω και ευχαριστώ τον ΑΝΤ1 που επέμενε πολύ να είμαι εκεί και είχε την υπομονή να νιώσω έτοιμος να μπω. Σε άλλες συνθήκες δεν θα περίμεναν κάποιον άνθρωπο τόσο πολύ. Χρειαζόμουν χρόνο για να αποφασίσω να κάνω ένα βήμα που δεν έχω ξανακάνει. Να βγω μπροστά στην κάμερα και να αρχίσω να λέω τη γνώμη μου για τα πράγματα και μάλιστα σε ένα τόσο ευαίσθητο πλαίσιο που έχει να κάνει με τις φιλοδοξίες νέων παιδιών. Από την άλλη, έχοντας κάνει 25 χρόνια auditions, έχω μάθει τι είναι αυτό που με ενδιαφέρει σε έναν χορευτή και τι ζητάω από έναν ηθοποιό.  Το είδα λοιπόν ως μία ευκαιρία να ακουστούν αυτά που εγώ πιστεύω ότι είναι σημαντικά για την τέχνη του χορού. Και επίσης ήταν μία ευκαιρία να έρθω σε επαφή με μία τελείως διαφορετική αισθητική χορευτών. Κάποιος που θα έρθει να κάνει οντισιόν για δική μου παράσταση, γνωρίζει 100% που πάει, ενώ οι χορευτές που πάνε σε κάποιο τέτοιο τάλεντ σόου μπορεί και να μη γνωρίζουν καθόλου τη δουλειά μου. Αυτό για μένα ήταν τελικά μεγάλο κέρδος διότι αντιμετώπισα μία σειρά χορευτών με τελείως διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες και μου έδωσε την έμπνευση για ένα καινούργιο έργο που θα ανεβάσω του χρόνου.

Νέο έργο από τη διαδικασία του τάλεντ σόου;

Ναι, το καινούργιο έργο που θέλω να κάνω θα βασίζεται πάνω στη διαδικασία των audition. Όπως και στο Ρωμαίο και την Ιουλιέτα, η διαδικασία της επιλογής μου γέννησε την ιδέα για επτά Ρωμαίους, έτσι και τώρα γεννήθηκε η νέα ιδέα μου. Απλά γεννήθηκε στην τηλεόραση, in public, το οποίο θεωρώ πολύ ενδιαφέρον γιατί ενώ τα παιδιά πιστεύουν ότι κάνουν μία ανοιχτή οντισιόν μπροστά στις κάμερες για το συγκεκριμένο σόου, στην πραγματικότητα κάνουν μία οντισιόν για μία πραγματική παράσταση.

Για την παράσταση θα χρησιμοποιήσεις παιδιά από το σόου;

Ναι, αν δεχτούν. Είναι κάτι που αποφάσισα αυτές τις ημέρες. Δεν το ξέρουν ακόμα και μάλλον θα τα μάθουν αν διαβάσουν αυτή τη συνέντευξη (γέλια). Δεν πρόκειται βέβαια να τους κάνω την πρόταση πριν τελειώσει το σόου γιατί θα είναι σαν να τους έχω ήδη ξεχωρίσει.

Υπάρχει ταλέντο στον χορό;

Υπάρχει. Δεν ξέρω αν αυτοί που πηγαίνουν στο τάλεντ σόου είναι πιο ταλαντούχοι από εκείνους που δεν πηγαίνουν αλλά εγώ ξεχώρισα 4 – 5 κορίτσια υπερταλαντούχα κι άλλα τόσα αγόρια που επίσης θέλω να δουλέψω μαζί τους. Υπάρχουν και κάποιοι που δεν περνάνε στα live που εγώ θέλω να δουλέψω μαζί τους. Οι γυναίκες έχουν πολύ πιο δυνατή τεχνική και οι άντρες έχουν πολύ πιο έντονη προσωπικότητα. Γιατί ο άντρας επιλέγει να χορέψει ενώ η γυναίκα πηγαίνει από τα τρία της χρόνια να μάθει χορό κι έτσι γίνεται μία συνείδηση για εκείνην. Για τον άντρα είναι μία επιλογή που είτε ξεκινά από το street dance, το οποίο έχει μεγάλο ενδιαφέρον, είτε από μία προσωπική απόφαση που κάνει γύρω στα 15 – 16, άντε 18.

Να κλείσουμε όμως την κουβέντα με Ερωτόκριτο. Τι θα ήθελες να σκέφτονται οι θεατές την ώρα που θα βγαίνουν από την αίθουσα;

Ευτυχισμένοι θα ήθελα να βγαίνουν. Εγώ, όταν βλέπω μία ωραία παράσταση, φεύγω ευτυχισμένος. Κι όταν βλέπω μία κακή παράσταση παθαίνω κρίση άσθματος (γέλια). Από τον Ερωτόκριτο θα ήθελα να φεύγουν γεμάτοι. Γεμάτοι αισθήματα, γεμάτοι εικόνες, γεμάτοι ήχους και σίγουρα να μην θεωρούν ότι έχασαν τον χρόνο τους. Στην πραγματικότητα όμως η επικοινωνία με την τέχνη είναι κάτι πολύ προσωπικό για τον καθέναν. Η παράσταση που θα μαγέψει εσένα μπορεί να κάνει τον διπλανό σου να βαρεθεί. Η τέχνη είναι μοναδική για τον καθένα μας.