Ο αυτοκράτορας είναι γυμνός

Votre beauté, 12 Οκτωβρίου 1998

της Δέσποινας Σαββοπούλου

 

            Όταν ήταν μικρός δεν ονειρευόταν να γίνει ένας κλασικός χορευτής, δεν είχε για πρότυπά του τον Νουρέγιεφ ή τον Μπαρίσνικοφ. Πήρε το πρώτο μου μάθημα χορού στα 23 του χρόνια, όταν μπήκε στην Κρατική Σχολή Χορού. Έγινε δεκτός, επειδή είχε μια έμφυτη ικανότητα στον αυτοσχεδιασμό. Σήμερα, εννέα χρόνια αργότερα, ο Κωνσταντίνος Ρήγος είναι μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις στον ελληνικό χορό.

            «Έχω κάποιες φυσικές ευκολίες που είναι απαραίτητες για το χορό. Είναι γεγονός ότι με ευνοεί το σώμα του. Στην Κρατική Σχολή Χορού με πήραν επειδή μπορούσα να αυτοσχεδιάζω», λέει με μεγάλη δόση ειλικρίνειας. «Ακόμα και σήμερα εξακολουθώ να κάνω ακριβώς αυτό: να κινώ το σώμα μου όπως θέλω».

            Οι παραστάσεις του Κωνσταντίνου Ρήγου έχουν πράγματι κάτι εντελώς μοναδικό και προσωπικό. Από το 1990 που ίδρυε την «Οκτάνα» ως σήμερα, η ομάδα έχει ανεβάσει έργα που διαπνέονται από την πρωτοποριακή οπτική του. Γι’ αυτό αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η παράσταση του έργου «Τα Καινούρια Ρούχα του Αυτοκράτορα», που παρουσιάζεται εντός ολίγου διασκευασμένο από την Έλενα Πέγκα στον καλτ χώρο του κλαμπ «+Soda», στην οδό Ερμού. Ο Κωνσταντίνος Ρήγος ανέλαβε, εκτός από τη χορογραφία, να ερμηνεύσει και το ρόλο του γυμνού αυτοκράτορα, ο οποίος αρνείται να παραδεχτεί ότι δε βλέπει το ανύπαρκτο κοστούμι που του παρουσιάζουν οι δύο απατεώνες, καθώς έτσι θα ήταν σαν αν αποδέχεται τη χαζομάρα του. Ας μην ξεχνάμε ότι, σύμφωνα με το παραμύθι, πρόκειται για ένα ρούχο που μπορούν να δουν μόνο οι έξυπνοι.

            Στην περίπτωση του Κωνσταντίνου Ρήγου, το γεγονός ότι θα εμφανιστεί γυμνός επί σκηνής δεν είναι είδηση, καθώς όλες του οι παραστάσεις ως σήμερα εκτός από μία («Ρινγκ») εμπεριείχαν γυμνό. Ο ρόλος του Κωνσταντίνου ωστόσο στην παράσταση δε σταματά εδώ. Συνυπογράφει τη σκηνοθεσία μαζί με τον Μάνθο Σαντοριναίο και την Έλενα Πέγκα. Τους υπόλοιπους ρόλους του μοντέρνου αυτού παραμυθιού ερμηνεύουν οι: Γιώτα Φέστα, Ναταλία Δραγούμη, Αλέκος Συσσοβίτης, Κώστας Καζανάς και Κώστας Κρομμύδας.

            «Πρόκειται για μια ανατρεπτική δουλειά», σημειώνει ο Κωνσταντίνος Ρήγος, «με την οποία υποδεχόμαστε τη νέα χιλιετία. Η παράσταση ασκεί κριτική στην εξουσία και τους πολιτικούς. Ο αυτοκράτορας πείθεται ότι βλέπει το αόρατο ρούχο, το φοράει και γίνεται ρεζίλι. Είναι πολύ κοκέτης και τον ενδιαφέρει μόνο πως θα ντυθεί. Ακόμα και ένας ολόκληρος λαός λέει ότι βλέπει κάτι που δεν υπάρχει γιατί έτσι είναι αναγκασμένος να κάνει. Γενικότερα, το έργο έχει μεγάλη σχέση με τη μόδα. Όλοι, μέσα σ’ αυτό, περπατούν σαν να βρίσκονται σε πασαρέλα».

[…]

Η σχέση του Κωνσταντίνου Ρήγου με τη μόδα είναι πολύ καλή: «Με ενδιαφέρει και με εντυπωσιάζει η μόδα. Με αυτό τον τρόπο θα έλεγα ότι μου ταιριάζει ο ρόλος του αυτοκράτορα (χαμογελάει). Οι σχεδιαστές σήμερα έχουν προχωρήσει πάρα πολύ και δημιουργούν με φαντασία. Το ρούχο πλέον έχει ξεπεράσει την έννοια του απλού χρηστικού αντικειμένου και πολλές φορές ανάγεται σε τέχνη. Όπως τα ρούχα των Miyake, Galiano και DellAqua. Υπάρχουν ρούχα που σου αρέσει να φοράς και ρούχα που σου αρέσει να βλέπεις. Είδα για παράδειγμα την έκθεση με τα ρούχα του Miyake στο Παρίσι και την αντιμετώπισα σαν μια έκθεση γλυπτικής».

- Η παράσταση αντιμετωπίζει με κριτική διάθεση τη μόδα;

- Ναι, ασκείται κριτική και κυρίως στην καταναλωτική κοινωνία και στη διάθεσή μας να αγοράζουμε διαρκώς. Ομολογώ ότι μου αρέσει να ψωνίζω ρούχα. Και δη όταν τελειώνω μια δουλειά και έχω περισσότερο χρόνο. Ωστόσο, στη ζωή μου το ρούχο δεν έχει κυρίαρχο ρόλο, όπως συμβαίνει στη ζωή του αυτοκράτορα, όπου η έννοια του για το τι θα φορέσει επισκιάζει όλα τα άλλα. Κυριαρχεί η ανάγκη του να φτιάξει έναν πλαστό κόσμο, μέσα στον οποίο προσπαθεί να καλύψει τις αδυναμίες του.

- Ποιες μπορεί να είναι οι δικλείδες ασφαλείας απέναντι στη μόδα, την οποία, συχνά, μεγάλο μέρος του πληθυσμού ακολουθεί τυφλά;

- Οι τάσεις και τα ρεύματα έχουν δημιουργηθεί για να τα ακολουθεί μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Αυτοί που δεν τα ακολουθούν ξεχωρίζουν. Έτσι όπως είναι σήμερα διαμορφωμένη η κοινωνία είναι ίσως δύσκολο να διατηρήσει κανείς τις δικλείδες ασφαλείας του απέναντι στη μόδα και στις τάσεις γενικότερα. Είναι πολύ εύκολο να χάσεις το στόχο σου και να αποπροσανατολιστείς. Εξαρτάται από το κατά πόσο μπορεί ο άνθρωπος να αναπτύξει την προσωπικότητα του και να είναι ολοκληρωμένες. Για μένα ολοκληρωμένος σημαίνει να κάνεις αυτό που σου αρέσει και σε εκφράζει πραγματικά. Αυτή είναι η κύρια ασφαλιστική δικλείδα για να ξεφύγεις απ’ όλες τις τάσεις και τα ρεύματα που σε αποπροσανατολίζουν.

- Οι σπουδές τι ρόλο μπορεί να παίξουν στο προσανατολισμό του ατόμου σ’ αυτό που του αρέσει;

- Πιστεύω στις σπουδές ως ένα βαθμό. Σε μένα, για παράδειγμα, οι σπουδές ήταν βοηθητικές. Με βοήθησαν να καταλάβω μερικά στοιχεία του χορού, τόσο όσον αφορά στη θεωρία όσο και στην πράξη, να γυμναστεί το σώμα μου, να δω τι είναι το μπαλέτο και πώς χρησιμοποιείται. Είναι πολλά αυτά που κέρδισα από τις σπουδές. Για μένα ωστόσο ήταν καλό που σπούδασα αργά. Είχα ήδη διαμορφώσει τον προσωπικό μου κόσμο, τον οποίο φιλτράρισα μέσα από τις σπουδές. Αν είχα ξεκινήσει από 7 ετών να κάνω κλασικό χορό, νομίζω θα ήταν δύσκολο να βρω αργότερα ένα προσωπικό ύφος στη δουλειά, θα είχαν περάσει όλες οι επιρροές από επάνω μου. Τώρα επηρεάστηκα θεωρητικά και όχι σωματικά.

- Με την παράσταση «Τα Καινούρια Ρούχα του Αυτοκράτορα» υποδέχεστε, λέτε, τη νέα χιλιετία. Πολύς λόγος δε γίνεται τελευταία για το millennium;

- Όλος ο κόσμος έχει εναποθέσει τις ελπίδες του στην ανατολή του νέου αιώνα και της νέας χιλιετηρίδας. Πιστεύει ότι την 1η Ιανουαρίου του 2000 όλα θα είναι διαφορετικά. Στην πραγματικότητα τίποτα δεν πρόκειται ν’ αλλάξει. Η ζωή μας θα συνεχιστεί κανονικά. Τους ίδιους ανθρώπους θα εξακολουθήσουμε να βλέπουμε, τις ίδιες σχέσεις θα έχουμε. Ο καινούριος αιώνας είναι όπως τα καινούρια ρούχα του αυτοκράτορα. Όλοι περιμένουν να δουν κάτι καινούριο, ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα.

- Ο κόσμος έχει ανάγκη να κάνει μια νέα αρχή;

- Έχει και πολύ μάλιστα. Μόνο που κάτι αληθινά νέο, μια καινούρια αρχή, έρχεται χωρίς να την περιμένεις, Δεν ορίζεται με συγκεκριμένες ημερομηνίες. Η μανία που έχει πιάσει όλους με τη νέα χιλιετία κατά βάθος είναι ένα διαφημιστικό κόλπο, μια ακόμα μόδα, που έχει στόχο την καταναλωτική μας διάθεση.

- Κατά κύριο λόγο είστε χορευτής ή χορογράφος;

- Βασικά χορογράφος. Χορευτής μόνο επειδή χορεύω αυτό που χορογραφώ. Χορευτής είναι κάποιος που μπορεί να χορέψει τα πάντα. Ούτε θα ήθελα, ούτε μπορώ να χορέψω οτιδήποτε.

- Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στους χορευτές που έγιναν στη συνέχεια χορογράφοι από εκείνους, όπως εσύ, που χορογραφούν και χορεύουν;

- Οι χορευτές που έγιναν αργότερα χορογράφοι λειτουργούν διαφορετικά από αυτούς που έγιναν απευθείας χορογράφοι. Οι πρώτοι έχουν ως κύριο μέλημά τους να «διαλύσουν» αυτό που έχουν μάθει. Να τροποποιήσουν όσο μπορούν τις τεχνικές Πίνα Μπάους, για παράδειγμα. Άρα, ή πρέπει να γνωρίζεις πολύ καλά μια τεχνική, για να έχεις μετά τη δύναμη να την καταλύσεις και να πας κάπου αλλού, ή να είσαι εντελώς κενός από τεχνικές, ώστε να δημιουργήσεις ένα δικό σου κόσμο, ο οποίος θα είναι κυρίως φορέας της έμπνευσής σου. Πρόκειται για δύο διαφορετικούς δρόμους. Εμένα με ενδιαφέρει αυτός που έχουν ακολουθήσει και κάποιοι άλλοι άνθρωποι του χορού, που έχουν έρθει σε σύγκρουση με την κατεστημένη νοοτροπία, όπως η Πίνα Μπάους και ο Γουίλιαμ Φορσάιθ.

- Έχετε πάρει τρία βραβεία, από τα οποία τα δυο είναι κρατικά. Πώς αισθάνεσθε γι’ αυτά;

- Καθετί που έρχεται και προστίθεται σε βοηθά. Κατ’ αρχήν τα βραβεία σε διευκολύνουν είτε για να γίνεις πιο γνωστός είτε να κερδίσεις το ενδιαφέρον ή και το μίσος κάποιων άλλων ανθρώπων. Το σημαντικό στα κρατικά βραβεία είναι ότι συνοδεύονται από 15 εκατομμύρια το καθένα και έδωσαν την ευκαιρία στην «Οκτάνα» να εξακολουθήσει να υπάρχει. Γιατί οι επιχορηγήσεις από το υπουργείο πολιτισμού έχουν σταματήσει εδώ και ενάμιση χρόνο.

- Το ελληνικό κοινό πόσο στηρίζει την πειραματική άποψη του χορού;

- Ο χορός ως τέχνη δεν είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένος στην Ελλάδα. Δεν την ξέρει τόσο καλά ο κόσμος, δεν γνωρίζει τι είναι καλό και τι όχι. Απλώς οδηγείται από την αισθητική του. Η ανταπόκριση του κοινού στις παραστάσεις της «Οκτάνας» μου δείχνει ότι ενδιαφέρεται για τη δουλειά μας. Αυτός είναι στην πραγματικότητα ο μόνος λόγος που μας κάνει και συνεχίζουμε. Γιατί σχεδόν ηρωικά συνεχίζουμε.

- Η παράσταση πιστεύετε ότι πρέπει να ευχαριστεί το θεατή μόνο αισθητικά ή να έχει και ιδεολογικό υπόβαθρο;

- Αισθάνομαι ότι η δουλειά μου είναι εγκεφαλική. Έχει κάποιες διαδικασίες από πίσω της όχι τόσο φανερές. Τα έργα που κάνω δεν είναι της πρώτης ανάγνωσης και εκτείνονται πέρα από το αισθητικό αποτέλεσμα. Δεν με ενδιαφέρει το ιλουστρασιόν, αν και δίνω μεγάλη σημασία στο εικαστικό αποτέλεσμα. Πίσω από την τέλεια όψη πρέπει να υπάρχει και ιδεολογικό υπόβαθρο.

- Το πέρασμα του χρόνου λειτουργεί ανασταλτικά στους χορευτές;

- Δε με απασχολεί τόσο πολύ το πώς θα είμαι σε δέκα χρόνια. Ελπίζω να μην έχω παχύνει απλώς. Δείχνω άλλωστε μικρότερος. Νομίζω δεν έχει σημασία ο χρόνος, αλλά το πώς τον κερδίζεις.

- Έχετε συνεργαστεί με γυναίκες. Πώς τα πάτε μαζί τους;

- Πολύ καλά και έχω και πάρα πολλές φίλες. Από μικρός είχα πιο καλές φίλες παρά φίλους.

- Ποιες γυναίκες σας γοητεύουν;

- Μου αρέσουν γενικά οι άνθρωποι που είναι ανεξάρτητοι και δη οι γυναίκες. Όχι δυναμικές με την έννοια του γιάπι, αλλά να ορίζουν τη ζωή τους. Να αποφασίζουν αν θέλουν να είναι με αυτόν τον άντρα ή με κάποιον άλλο. Να ξέρουν να τον διώχνουν, αλλά και να τον κρατούν. Δεν μπορώ τις γυναίκες που είναι έρμαια των συναισθημάτων και των σχέσεών τους και δε μπορούν να ζήσουν μόνες. Αντίθετα, οι γυναίκες που μπορούν να λειτουργούν τη ζωή τους και μόνες του με γοητεύουν.

- Το ίδιο δυναμικές θέλετε και τις χορεύτριες στις παραστάσεις σας;

- Σαφώς. Πηδούν, στρίβουν, σηκώνουν αγόρια, είναι ίσες με τους άντρες. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι περισσότερο ομοφυλόφιλες ή αμφισεξουαλικές. Ο άντρας και η γυναίκα λειτουργούν περισσότερο ως φόρμα. Από εκεί και ύστερα ο χορευτής με την προσωπικότητά του δίνει την εκδοχή του φύλου. Δεν υπάρχει για μένα αντρική και γυναικεία κίνηση.

- Υπάρχει αληθινός έρωτας στις μέρες μας;

- Ναι, υπάρχει. Κατ’ αρχήν υπάρχει ο έρωτας για τα πράγματα που σε κινεί. Σε κάνει να ξυπνάς, να θέλεις, να προχωράς. Υπάρχει και ο έρωτας στην αστραπιαία του μορφή, που δημιουργείται όταν θέλεις τον άλλον πάρα πολύ. Στη συνέχεια αυτός ο έρωτας μπορεί να εξελιχτεί σε αγάπη, σε σχέση κατανόησης και αληθινής επαφής με τον άλλον. Πιστεύω ότι αυτές οι σχέσεις αξίζουν τον κόπο. Δεν είμαι του όσα πάνε και όσα έρθουν. Μου αρέσει να υπολογίζω τον άνθρωπο που είναι δίπλα μου. Όταν έχω μια σχέση είμαι πιστός. Δεν είμαι πεταλουδίτσα που πετάει από εδώ και από εκεί. Φαντάζομαι πως σε πιο μεγάλες σχέσεις έχεις ανάγκη να αισθανθείς ότι φλερτάρεις, ότι είσαι επιθυμητός. Ικανοποιώ αυτή την ανάγκη και μέσα από το χορό. Η σχέση που έχω με το κοινό είναι μια σχέση φλερτ.

- Θα μπορούσατε να σταματήσετε να χορογραφείτε και να ασχοληθείτε με κάτι άλλο;

- Τώρα πια όχι. Ακόμα και αν μου έβαζαν μεγάλα εμπόδια, πιστεύω ότι θα έβρισκα τους τρόπους για να κάνω αυτό που θέλω. Επειδή πιστεύω όχι μόνο στον εαυτό μου και σ’ αυτό που κάνουμε, αλλά θεωρώ ότι υπάρχει αναγκαιότητα για την τέχνη. Πρέπει να υπάρχει τέχνη.