«Δεν με ενδιαφέρει να αρέσω σε όλους»

Ελεύθερος Τύπος, Κυριακή 5 Σεπτεμβρίου 1999

από την Δέσποινα Σαββοπούλου

 

[…] Ο Κωνσταντίνος Ρήγος, ένα από τα πιο άξια τέκνα του χορού σήμερα στην Ελλάδα, θέλησε να αντιμετωπίσει τον ερχομό της νέας χιλιετίας με ανατρεπτική διάθεση. Μαζί με τον Μάνθο Σαντοριναίο και την Έλενα Πέγκα σκηνοθετούν το high tech πολυθέαμα «Τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα», που βασίζεται στο ομώνυμο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, και θα παρουσιαστεί τον Οκτώβριο έως τον Ιανουάριο του 2000 στο κλαμπ «Soda». […]

            «Είχα την ιδέα για το ανέβασμα του συγκεκριμένου έργου εδώ και τρία χρόνια», λέει στον «Τ.τ.Κ.» ο Κωνσταντίνος Ρήγος. «Το έργο είναι μια άλλη εκδοχή του παραμυθιού και δίνει μεγαλύτερη έμφαση σε ορισμένα στοιχεία. Ο αυτοκράτορας είναι πολύ κοκέτης και τον ενδιαφέρει μόνο το πώς θα ντυθεί. Πείθεται ότι βλέπει το αόρατο ρούχο γιατί είναι ματαιόδοξος. Το φοράει και γίνεται ρεζίλι των σκυλιών. Το έργο έχει βασιστεί σ’ αυτό το μύθο, αλλά είναι πιο τραβηγμένο. Οι ήρωές του ζουν σ’ ένα βασίλειο, το οποίο είναι κλαμπ, όπου θα παρουσιαστεί η παράσταση. Όλοι μέσα σ’ αυτό περπατούν σαν να είναι πασαρέλα. Γενικότερα, το έργο έχει αρκετή σχέση με τη μόδα και επιχειρεί κριτική της καταναλωτικής κοινωνίας, αλλά και της εξουσίας».

- Με ποιο τρόπο γίνεται αυτή η κριτική;

- Οι δύο απατεώνες για παράδειγμα βγαίνουν από το υπόγειο του παλατιού. Γίνεται παιχνίδι με τα διαπλεκόμενα μέσα στο παλάτι. Ακόμα και ο ίδιος ο αυτοκράτορας είναι αναγκασμένος να μην παραδεχτεί ότι δεν βλέπει το ρούχο, γιατί αν το παραδεχτεί δεν θα είναι άξιος για τη θέση που κατέχει. Και ένας ολόκληρος λαός επίσης αναγκάζεται να λέει ότι βλέπει κάτι που δεν υπάρχει. Μόνο ένα παιδί είπε την αλήθεια, φώναξε «ο αυτοκράτορας είναι γυμνός», και αυτό το δικάζουν. Σκέτη παράνοια δηλαδή, όπως ακριβώς και στην πολιτική και την εξουσία.

- Πώς είναι η σκηνοθεσία του ίδιου έργου από τρεις ανθρώπους;

- Είναι δύσκολο, αλλά και ενδιαφέρον ταυτόχρονα να συνεργάζονται τρεις άνθρωποι, με τρεις διαφορετικές αισθητικές τάσεις. Ο καθένας όταν σκηνοθετεί μόνος, έχει τις εμμονές του, οι οποίες τώρα περνούν σε δεύτερη μοίρα. Πιστεύω ότι θα είναι κέρδος για όλους μας. Επειδή είμαι αι μέσα στην παράσταση αφού παίζω, με διευκολύνει να είναι και κάποιος απέξω για να με βλέπει.

- Πώς συνδέεται η συγκεκριμένη παράσταση με τον ερχομό της νέας χιλιετίας;

- Τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα είναι όπως ο καινούργιος αιώνας που έρχεται. Όλος ο κόσμος έχει εναποθέσει τις ελπίδες του στην έλευση του νέου αιώνα, πιστεύει ότι όλα θα είναι διαφορετικά. Τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει. Δεν θα ξεχάσουμε αυτά που ζούμε, δεν θα αλλάξουμε τις σχέσεις μας και τους ανθρώπους που βλέπουμε. Η ζωή θα συνεχιστεί κανονικά, όπως όταν περνά ένας χρόνος και έρχεται ο επόμενος.

- Έχει ανάγκη ο κόσμος να στηριχτεί σε κάτι καινούργιο;

- Έχει και πολύ μάλιστα. Μόνο που το καινούργιο έρχεται σε μια στιγμή χωρίς να το περιμένεις. Δεν συνδέεται ούτε με ημερομηνίες ούτε ορίζεται. Το καινούργιο το καταλαβαίνεις, αφού έχει περάσει καιρός. Η μανία που έχει πιάσει όλους με τη νέα χιλιετία δεν είναι τίποτα άλλο από ένα διαφημιστικό καταναλωτικό κόλπο, όπως συμβαίνει με τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου και άλλες ανάλογες.

- Οι ασφαλιστικές δικλίδες στις τάσεις της μόδας ποιες μπορεί να είναι;

- Οι τάσεις και τα ρεύματα είναι φτιαγμένα για να τα ακολουθεί μεγάλο μέρος του πληθυσμού και για να υπάρχουν κάποιοι που δεν τα ακολουθούν και ξεχωρίζουν. Όπως έλεγε η Σανέλ δεν πρέπει να φοράς τα ρούχα, παρά μόνο αφού έχουν περάσει τρία χρόνια από την εποχή που ήταν της μόδας για να φαίνεται ότι είναι δικά σου. Δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι να διατηρήσει κανείς ασφαλιστικές δικλίδες έτσι όπως είναι διαρθρωμένη η κοινωνία πλέον. Είναι εύκολο να παρασυρθείς, όχι στο κακό, αλλά στον αποπροσανατολισμό. Ο καθένας έχει παρ’ όλα αυτά τις δικές του δικλίδες ασφαλείας. Για μένα θα μπορούσε να είναι το διάβασμα ή η μουσική ή μια βόλτα στην παραλία. Ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος είναι ολοκληρωμένος, γιατί κάνει αυτό που του αρέσει. Αυτό είναι η κύρια ασφαλιστική δικλίδα για να ξεφύγεις από όλα τα ρεύματα και τις τάσεις που σε αποπροσανατολίζουν.

- Ποιες από τις παραστάσεις σου θα ξεχώριζες;

- Το «Ρινγκ» ήταν μία από τις καλύτερες δουλειές μου από την άποψη ότι είχε τρομερή δύναμη σε σχέση με το θέμα του. Λειτούργησε ως αιχμηρή ενέργεια που βγήκε προς τα έξω αυθόρμητα, γρήγορα και ουσιαστικά. Το «Ρινγκ» είναι από τις αγαπημένες μου δουλειές. Γενικά υπάρχουν δουλειές μου που θα ανέβαζα ξανά με τον ίδιο τρόπο και άλλες όχι.

- Δηλαδή;

- Τους «Γάμος» που είχα κάνει το 1993 και ήταν η πρώτη μου μεγάλη δουλειά, θα τους ανέβαζα με τον ίδιο τρόπο. Την παράσταση «Δάφνις και Χλόη», που ακολούθησε και ήταν επιτυχία μας, τη φετινή «Κυρία με τις καμέλιες» θα τις ανέβαζα διαφορετικά. Ο «Ίκαρος – Αιφνίδια αποσυμπίεση» και το «Ξενοδοχείον Ορφέας» είναι από τις αγαπημένες μου δουλειές και δεν θα άλλαζα τίποτα σ’ αυτές. Επίσης η «Ωραία Κοιμωμένη» η οποία ανέβηκε στη Θεσσαλονίκη, είναι μια παράσταση που ζήλεψα που δεν παρουσίασα με την «Οκτάνα». Ίσως να τροποποιούσα μερικά στοιχεία της, αλλά σημασία έχει πως εξακολουθεί να με αφορά. Γενικά δεν μου αρέσει να σταθεροποιούνται οι παραστάσεις και να μην αλλάζουν ποτέ μορφή. Κάθε μέρα που περνάει επιφυλάσσει αλλαγές. Τίποτα δεν μπορεί να είναι όπως χθες. Τα ζωντανά έργα αλλάζουν.

- Η «Οκτάνα» δημιουργήθηκε το 1990. Είσαι ευτυχισμένος από την πορεία της ομάδας σ’ αυτό το διάστημα;

- Ναι, και για μένα και για την ομάδα πήγαν καλά τα πράγματα. Τα πρώτα τρία χρόνια λειτούργησαν ως βάση για τα έξι χρόνια που ακολούθησαν. Δεν έχει σημασία αν έχει γίνει αλματώδης πορεία ή αν γίναμε λιγότερο ή περισσότερο γνωστοί, αλλά ότι σημειώθηκε διαρκής εξέλιξη. Αποτέλεσμα σήμερα η «Οκτάνα» να έχει δημιουργήσει την εικόνα της στο κοινό και να είναι η δουλειά της σε άλλους αποδεκτή, ενώ άλλοι να την απορρίπτουν. Θεωρώ πολύ θετικό αυτό το στοιχείο. Έτσι, η ομάδα αποκτά ισορροπία ανάμεσα σε αυτούς που κερδίζει και αυτούς που χάνει. Το ίδιο συμβαίνει και στη ζωή. Δεν μπορούμε να αρέσουμε σε όλους. Στην πορεία κάποιους βρίσκουμε και κάποιους χάνουμε. Πρέπει να είσαι ο «μίστερ καλος», ο «μίστερ τέλειος», χωρίς αρνητικές πλευρές, για να είσαι αποδεκτός από όλους. Δεν είναι ενδιαφέρον.

- Λένε ότι οι ισχυρές προσωπικότητες έχουν ταγμένους φίλους και εχθρούς.

- Δεν ξέρω αν αυτό θα με κάνει ισχυρή προσωπικότητα, αλλά έχω ταγμένους εχθρούς.

- Πώς τους αντιμετωπίζεις;

- Δεν με ενδιαφέρουν. Δεν τους αντιμετωπίζω. Παλιότερα με στεναχωρούσαν, έμπαινα στη λογική του μικρόκοσμου που είναι ο χορός ή το θέατρο. Ίσως να μην είμαι ακόμα υπεράνω όλων αυτών, αλλά προσπαθώ να μην με απασχολούν. Όσο πιο πολύ σε ενδιαφέρει αυτό που κάνεις και οι άνθρωποι με τους οποίους συνεργάζεσαι, τελικά ο κόσμος αυτό εισπράττει. Αν κάποιος δεν πιστεύει σε μένα, δεν έχω τίποτα να κερδίσω με το να τον κάνω να πιστέψει.

- Υπάρχουν διαπλεκόμενα στο χορό;

- Παντού υπάρχουν διαπλεκόμενα. Ίσως όχι τόσα όσα στην πολιτική, γιατί δεν έχουμε τόσα πολλά για να μοιράσουμε. Υπάρχει αντιπαλότητα μεταξύ των ομάδων, των χορογράφων και των χορευτών. Αλλά ο καθένας ξέρει και ποιος είναι και τι κάνει σε σχέση με τους άλλους. Μερικοί άνθρωποι της γενιάς μας προχώρησαν περισσότερο από άλλους, είναι σαφές. Δεν είναι πιστεύω θέμα τύχης, αλλά σωστού τάιμινγκ. Πρέπει να είναι κατάλληλη στιγμή για ό,τι παρουσιάζεις. Αλλιώς δεν εξηγείται πως καταπληκτικές παραστάσεις δεν πηγαίνουν καλά από εμπορικής πλευράς.

- Με τους άλλους ανθρώπους του χορού έχεις σχέσεις;

- Με άλλους ναι και με άλλους όχι. Δεν μπορώ να συναναστρέφομαι με όλους. Άλλωστε δεν θα είχε και νόημα. Όταν είσαι σε μια δουλειά τέτοιου τύπου, οι φίλοι και οι εχθροί δεν είναι τόσο συγκεκριμένοι. Με κάποιους είμαστε φίλοι και τώρα μιλάμε σπανίως. Μπορεί αύριο να ξαναμιλάμε. Οι φίλοι μου γενικότερα είναι από το καλλιτεχνικό κύκλωμα. Τους φίλους που είχα πριν μπω σ’ αυτή τη δουλειά τους έχω χάσει, γιατί έχουμε διαφορετικά ενδιαφέροντα.

- Ποια είναι η μεγαλύτερη ωφέλεια που είχες από την ενασχόλησή σου με το χορό;

- Με το χορό έχω καταφέρει να εξωτερικεύσω τις αναστολές μου. Ο χορός έχει λειτουργήσει καθαρά ψυχοθεραπευτικά πάνω μου.

- Η πρωτοτυπία πόσο σε απασχολεί;

- Δεν πιστεύω στην πρωτοτυπία. Δεν ξέρω τι είναι πρωτότυπο και σε σχέση με τι. Πρωτότυπο για την Ελλάδα ή για όλο τον κόσμο; Για τη χώρα μας θεωρούμαι λίγο προκλητικός, λίγο avant-garde. Η δουλειά μου στο εξωτερικό είναι σχεδόν κλασική.

- Και η πρωτοτυπία ως προς τον εαυτό μας;

- Αυτό με ενδιαφέρει. Θέλω κάθε φορά να αναζητώ κάτι διαφορετικό και πιστεύω ότι ως ένα βαθμό το έχω καταφέρει. Με έχουν χαρακτηρίσει και χαμαιλεόντα. Αν βάλω τα έργα μου και τα δω μαζί, εκτός από δύο-τρεις εμμονές μου οι οποίες επαναλαμβάνονται, κατά τα άλλα είναι σαν να προέρχονται από διαφορετικό άνθρωπο. Μόνο το θέμα της δυναμικής και της έντονης ενέργειας είναι αυτό που υπερισχύει ως στοιχείο. Κατά τ’ άλλα και αισθητικά και κινητικά και υφολογικά, κάθε φορά παραπαίω από ύφος σε ύφος και από στιλ σε στιλ.

- Ποιες είναι οι εμμονές σου;

- Η σύγκρουση είναι μία από αυτές. Θέλω τα πρόσωπα να κινούνται πολύ έντονα και ακραία. Η σύγκρουση είναι ένα στοιχείο που προχωράει τα πράγματα σε όλα τα επίπεδα της ζωής. Στις σχέσεις των ανθρώπων, στην κοινωνία, στην τέχνη, είναι εποικοδομητικό να έρχονται αντιμέτωπες οι καταστάσεις και να υπάρχει έκρηξη. Μέσα από επαναστάσεις προχωρά ο κόσμος. Το γυμνό είναι η δεύτερη εμμονή μου. Θα μπορούσα επίσης να επισημάνω τη ρομαντική διάθεση που με διακατέχει συχνά. Παρ’ όλη την ακρότητα, ακόμα και τα πιο μαύρα μου έργα προσφέρουν στο τέλος ελπίδα, ακόμα κι αν προσεγγίζουν το αδιέξοδο.

- Πώς θα εξηγούσες την εμμονή σου στο γυμνό;

- Θα μπορούσα να πω ότι υπάρχει αναγκαιότητα για το γυμνό και σε ορισμένα έργα μπορώ να το εξηγήσω. Σε άλλα όχι. Στο «Ρινγκ» …περιέργως δεν υπήρχε γυμνό. Ωστόσο όσες φορές έχω χρησιμοποιήσει το γυμνό, μου έχει δημιουργηθεί λειτουργική ανάγκη όσο κι αν φαίνεται περίεργο. Δεν αρνούμαι ότι επιδιώκω το γυμνό. Δεν πιστεύω ότι μέσα από το γυμνό αποκτά στίγμα η δουλειά μου. Απλώς από μικρός αισθάνομαι πολύ καλά με το σώμα μου. Στη θάλασσα ήθελα και θέλω να κάνω μπάνιο γυμνός. Στο σπίτι μου αρέσει να κυκλοφορώ γυμνός. Δεν έχω ταμπού σε σχέση με το σώμα μου. Μου αρέσει το γυμνό με όποιον τρόπο και αν το αντιμετωπίσω. Αν το σκεφτώ απλά, είναι κάτι που για μένα είναι πολύ απλό και αναγκαίο και γι’ αυτό εντάσσεται και στις παραστάσεις μου, όπως άλλωστε και άλλα στοιχεία της ζωής μου. Όλη η δουλειά μου είναι αυτοβιογραφική.

- Είχες αναστολές για το γυμνό τουλάχιστον στην αρχή;

- Πραγματικά στην αρχή ήταν λίγο δύσκολο και το ξεκίνησα κι εγώ δειλά, γιατί δεν βλέπεις συχνά γυμνό ούτε στο θέατρο ούτε στο χορό. Ξεσάλωσα στο «Δάφνις και Χλόη» και από εκεί και πέρα είναι για μένα κάτι φυσιολογικό. Και τελικά νομίζω ότι ενοχλεί μόνο εκείνους που θέλουν να ενοχληθούν. Κατά βάθος τους ενοχλώ εγώ ή η δουλειά μου συνολικά. Και ακουμπούν τις αντιρρήσεις τους στο γυμνό που είναι το πιο εύκολο για να ακουμπήσει κανείς. Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν μας ενοχλεί το γυμνό στον κινηματογράφο ή στην τηλεόραση και μας ενοχλεί στο χορό. Επειδή είναι ζωντανή τέχνη, και τι έγινε…

- Πιστεύεις ότι η «Οκτάνα» έχει το δικό της μόνιμο κοινό;

- Ναι. Το κοινό μου χτίστηκε από την επιμονή μου σε μια ακραία, δυναμική και σύγχρονη αισθητική, κάτι το οποίο αναζητά ο κόσμος. Μια αισθητική που ανταποκρίνεται στον τρόπο που ζούμε, που κινούμαστε και που ντυνόμαστε ακόμα. Τα κοστούμια στις παραστάσεις μου δεν είναι χορευτικά. Με ενδιαφέρει να υπάρχει η αίσθηση του συμβατού, αυτού που ζούμε. Άλλες φορές μπορεί να είναι και σουρεαλιστικά. Νομίζω ότι η δουλειά μου έχει αίσθηση ροκιάς και αντίδρασης, ανισορροπίας.

- Έτσι είσαι και στη ζωή σου;

- Όχι, στη ζωή μου είμαι περισσότερο κανονικός. Ξυπνάω, κάνω τη δουλειά μου, βλέπω μια θεατρική παράσταση, μια ταινία, πέφτω και κοιμάμαι. Δεν έχω ακρότητες στη ζωή μου, ζω φυσιολογικά. Γι’ αυτό η δουλειά μου πηγαίνει στην άλλη άκρη. Ίσως είναι ο άλλος μου εαυτός, η εκτόνωσή μου.