«Ψάχνω νέους τρόπους, δρόμους, λεξιλόγια»

Της Ρένας Πασχάλη

 

Ο Κώστας Ρήγος, χορογράφος της νέας γενιάς, εισέβαλε στο τοπίο του ελληνικού χορού και (μαζί με τον Δημήτρη Παπαϊωάννου) έφερε έναν αέρα μοντερνισμού σε μια τέχνη που, στην Ελλάδα, βάδιζε από ακαδημαϊκούς δρόμους.

[…]

- Γιατί «Ξενοδοχείον Ορφέας»;

- Η πρώτη μου σκέψη ήταν τι μπορώ να κάνω με την ιστορία του Ορφέα και της Ευρυδίκης, σε αυτόν τον χώρο. Σιγά σιγά, ο χώρος γέννησε το ξενοδοχείο, γέννησε τους κατοίκους, γέννησε τα πρόσωπα. Το ονομάζω «Ξενοδοχείον», γιατί είναι παλιό, εγκαταλελειμμένο και ξεχασμένο… Όμως, κυρίως, πρόκειται για ένα έργο χαρακτήρων˙ πρώτα επέλεξα το χώρο και, ταυτόχρονα σχεδόν, επέλεξα τους ανθρώπους.

[…]

- Ποια ήταν η ιδέα, ο τρόπος με τον οποίο αυτό το έργο μπήκε σε εφαρμογή;

- Η ιδέα είναι πως έχουμε έξι πρόσωπα καταραμένα, ξεχασμένα, περιθωριακά, κατεστραμμένα, ζουν στην άλλη όχθη. Αυτό το ξενοδοχείο είναι τοποθετημένο εκεί όπου έχει χαθεί η ζωή. Δεν μιλά για το θάνατο (γιατί, όπως υπάρχει απουσία ζωής, υπάρχει και απουσία θανάτου). Δεν ήθελα απλώς να εικονογραφήσω την κάθοδο του Ορφέα στον Άδη, ούτε και με ενδιέφερε. Το έργο, ουσιαστικά, είναι οι σκέψεις μου πάνω στο μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης. Οι οποίες, βέβαια, είναι σε μια τέτοια σειρά, έτσι ώστε να πλέκουν μια άλλη ιστορία, την ιστορία των ανθρώπων που ζουν εκεί μέσα.

- Έχουν σχέση τα πρόσωπα με την τωρινή πραγματικότητα;

- Τα πρόσωπα πιστεύω πως είναι απολύτως σημερινά. Το έργο, ενώ έχει μια νοσταλγικότητα, εξαιτίας ακριβώς της χρήσεως της μουσικής, μιλά για ανθρώπους τωρινούς. Μιλά για ανθρώπους που δεν μπορούν να συναντηθούν και να κοιταχτούν  στα μάτια. Αυτή είναι και η ουσία. Έχει χαθεί η επαφή μεταξύ των ανθρώπων – κι αυτό προσπαθώ να το δείξω όχι με μελοδραματικό τρόπο.

- Ο ερωτισμός είναι ένα αναπόσπαστο στοιχείο του έρωτα. Ο θεατής όμως τον νιώθει διαφορετικό, θα έλεγα τραγικό. Ισχύει αυτό;

- Ο ερωτισμός είναι πολύ περίεργος, είναι ο ερωτισμός της απουσίας. Αν παρατηρήσει κάποιος καθαρά, βλέπει πως τα πρόσωπα δεν κοιτιούνται παρά μόνο όταν είναι τα φώτα κόκκινα. Δηλαδή, κοιτιούνται μόνο όταν γι’ αυτούς είναι νύχτα και δεν βλέπονται. Το ξενοδοχείο αυτό, επειδή είναι καταραμένο, κάνει διάφορα παιχνίδια. Ας πούμε, πέφτει η ασφάλεια, χτυπάει ένα κουδούνι, ένα τηλέφωνο. Κάθε φορά, τα πρόσωπα νομίζουν ότι κάποιος έρχεται να τους σώσει. Είναι σαν όλοι να περιμένουν από κάποιον Ορφέα να τους σώσει, συμπεριφερόμενοι ως Ευρυδίκες πια. Εκεί είναι που ξεπουλιέται κάθε ανθρώπινη αξιοπρέπεια και εκεί, πλέον, έξι πρόσωπα δεν ενδιαφέρονται για τον διπλανό τους και προσπαθούν να σωθούν. Στο τέλος ακούγεται το σφύριγμα ενός καραβιού, όλοι νομίζουν πως σώθηκαν, αλλά και πάλι το ξενοδοχείο θα σβήσει τα φώτα και θα μείνουν για άλλη μια φορά αιχμάλωτοι.

- Μιλήσαμε για το σκοπό, την ιδέα, τα πρόσωπα-σύμβολα. Νομίζω πως και το ίδιο το έργο, τελικά, παίζει με τους θεατές ένα παιχνίδι…

- Το έργο έχει να κάνει περισσότερο με αισθήσεις. Εδώ οι Ορφείς μπορούν να αισθανθούν Ευρυδίκες και οι Ευρυδίκες Ορφείς. Η σχέση είναι ανάλογη. Ο ένας περιμένει από τον άλλο. Όλο το έργο εξελίσσεται σαν θρίλερ. Το φλας-μπακ ως αφηγηματικό μέγεθος είναι πάντα παρόν. Δεν είναι εύκολη η αφήγηση του έργου, άλλα νομίζω πως αν αφήσεις τον εαυτό σου θα βρεις τον Ορφέα και την Ευρυδίκη.

- Ένα έργο κρίνεται και από τα μηνύματα που αυτό θέλει να στείλει. Πιστεύεις πως η τωρινή παράσταση μπορεί να γίνει κατανοητή από τους θεατές;

- Δεν έχει σημασία, τόσο πολύ, να καταλάβεις. Πάντα υπάρχει η πρόθεση του καλλιτέχνη να περάσει κάτι αλλά, από εκεί και ύστερα, ο κάθε θεατής μπορεί να κάνει ένα δικό του ταξίδι, να ανατρέψει ένα μύθο ή ένα αισθητικό αποτέλεσμα. Ο θεατής σκέφτεται το δικό του κέρδος από μια παράσταση, για ποιο λόγο θα πρέπει να καταλάβει ό,τι εγώ θέλω να πω. Ο χορός, άλλωστε, είναι μια τέχνη αφηρημένη, αυτό που κάνει είναι να σε αφήνει να αισθανθείς ή να μην αισθανθείς, ή πάλι να συγκινηθείς ή να μη συγκινηθείς.

- Έχει μέλλον ο χορός;

- Δεν ξέρω πόσο μέλλον έχει αλλά νομίζω πως είναι μια τέχνη που στο τέλος του 20ου αιώνα βγαίνει παγκοσμίως πιο κερδισμένη. Είναι μια τέχνη που ανακαλύπτεται σε όλο τον κόσμο, που βγάζει τα πιο ανατρεπτικά και τα πιο σύγχρονα πράγματα.

- Ποιες επιρροές αναγνωρίζεις, ως χορογράφος;

- Είμαι επηρεασμένος απ’ ό,τι υπάρχει γύρω μου. Από αυτά που βλέπω, ακούω ή νιώθω – από τα πάντα. Ο κινηματογράφος παίζει κάποιο ρόλο στις ιδέες μου, τον οποίο και προσπαθώ να μεταπλάσσω σε κάτι άλλο. Χορογραφικά δεν μπορώ να πω πως είχα κάποια ιδιαίτερη επιρροή. Υπάρχει, βέβαια, το «στίγμα» αλλά προσπαθώ διαρκώς να βρω καινούργιους τρόπους, δρόμους και λεξιλόγια.

- Τι γνώμη έχεις για τους κριτικούς του χορού, για εκείνους που θα ’ρθουν και θα κρίνουν την παράσταση;

- Ο καθένας κάνει τη δουλειά του με τον τρόπο που νομίζει καλύτερο. Ο χορός είναι μια τέχνη που δεν την ξέρουν καλά στην Ελλάδα, ούτε και οι δημοσιογράφοι. Περισσότερο ασχολούνται από ένστικτο. Έτσι, δικαιολογούνται όλα…

- Θέλεις να πεις πως γράφονται και πράγματα που δηλώνουν άγνοια και δεν έχουν σχέση με αυτό που ουσιαστικά παρουσιάζεται;

- Σίγουρα. Σαφώς, αν υπάρχει καλή πρόθεση είναι πάντα καλύτερα. Βέβαια, υπάρχουν κάποιες κριτικές που καλύτερα να μην γράφονταν, γιατί δηλώνουν άγνοια, δεν μπορείς όμως ποτέ να μη λάβεις υπόψη σου την καλή πρόθεση.

- Πέρα από τον ερωτισμό υπάρχει και άλλο ένα αναπόσπαστο μέρος των παραστάσεών σου, το γυμνό. Πώς νομίζεις πως αντιμετωπίζουν οι θεατές το γυμνό;

- Δεν έχω πρόβλημα με το γυμνό και με το σώμα. Πιστεύω πως αν κάτι πρέπει να δοθεί με αυτό τον τρόπο καλύτερα να δοθεί έτσι. Όχι πως είναι απαραίτητο, γιατί απαραίτητο το κάνεις μόνο εσύ. Θέλω τα πράγματα να λέγονται με το όνομά τους. Η σκηνή που ο Αντώνης είναι γυμνός παρουσιάζει το νεκροτομείο, όπου τα σώματα, αναπόφευκτα, είναι γυμνά. Όταν ο Γιάννης εμφανίζεται γυμνός, είναι γιατί τον έχουν πιάσει επ’ αυτοφώρω να κάνει έρωτα. Είναι κάποιες σκηνές που δεν δίνονται αλλιώς, είναι όμως και θέμα επιλογής. Εγώ δεν μπορώ να φανταστώ έναν γυμνό χορευτή με μπεζ ολόσωμο κορμάκι. Σίγουρα, δεν με πειράζει η ιδέα να σοκαριστεί κάποιος, γιατί κι εγώ σοκάρομαι αν δω κάτι τέτοιο, με διεγείρει και με ξεσηκώνει. Με ενοχλεί που κάποιοι μπορεί να το δουν αρνητικά ή ως ηδονοβλεψία, διότι τελικά τα πράγματα στη ζωή μας δεν είναι απλά Α και Β, και ο καθένας έχει δικαίωμα να δει κάτι όπως το θέλει. Ακόμα και αν κάποιος το δει ως πορνογραφία, δεν με ενοχλεί. Κι αν ακόμα το κατακρίνουν, για μένα έχει σημασία και μόνο που είχαν αυτή την αντίδραση. Άλλωστε, στο έργο αυτό, οι σοκαριστικές στιγμές είναι άλλες, είναι το ίδιο το έργο ως αντίληψη. Θέλω να μπορώ να κάνω ό,τι μου έρχεται στο κεφάλι – και επειδή την έχω αυτή την ελευθερία δεν πρόκειται να σταματήσω.